Bir trafik kazası, bir iş kazası ya da bir saldırı sonucunda doğan zararın karşılanması haksız fiil sorumluluğuna dayanır. Ancak "zarar gördüm" demek yetmez; tazminat hesabı zararın kalemlere ayrılıp her birinin ayrı ayrı ispatlanmasını gerektirir. Bu rehber, TBK çerçevesinde haksız fiil tazminatının nasıl yapılandırıldığını ele alır.
Sorumluluğun Dört Unsuru
TBK'ya göre haksız fiil sorumluluğunun doğması için kural olarak hukuka aykırı bir fiil, kusur, zarar ve fiil ile zarar arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Dava dilekçesi bu dört unsuru ayrı ayrı kurmalıdır. Özellikle illiyet bağı, savunmanın en çok saldırdığı halkadır; zararın gerçekten o fiilden doğduğu somut biçimde gösterilmelidir.
Maddi Zararın Kalemleri
Maddi tazminat tek bir rakam değil, farklı kalemlerin toplamıdır. Her kalem kendi belgesiyle ispat edilir:
- Tedavi ve bakım giderleri (fatura, reçete, rapor)
- Çalışamama nedeniyle kazanç kaybı (gelir belgeleri)
- Kalıcı sakatlık halinde iş gücü kaybı
- Eşya ya da araçta oluşan değer kaybı
Manevi Tazminatın Ayrı Mantığı
Manevi tazminat, çekilen elem ve üzüntünün karşılığıdır ve belgeyle rakamlandırılmaz; hâkim olayın ağırlığına, tarafların durumuna ve kusur derecesine göre takdir eder. Bu nedenle manevi tazminat talebinde olayın etkisini somutlaştıran anlatım, soyut bir miktar talebinden daha etkilidir.
Tüketici İlişkisi Varsa Dikkat
Zarar bir mal veya hizmet ayıbından kaynaklanıyorsa TKHK devreye girebilir; bu durumda görevli merci ve başvuru yolu değişebilir. Aynı olayın hem sözleşmeye hem haksız fiile dayandırılabildiği hallerde, hangi hukuki temelin seçileceği ispat yükünü ve zamanaşımını etkiler.
Zamanaşımı ve Delil
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı olarak işler; ayrıca fiilin üzerinden geçen süreye ilişkin bir üst sınır vardır. HMK çerçevesinde bilirkişi hesabı çoğu dosyada belirleyici olduğundan, hesaba esas verilerin baştan eksiksiz sunulması önemlidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; her zararın kapsamı ve ispat yolu olaya göre değişir. Tazminat kalemlerinizin değerlendirilmesi için hukuki destek almanız yararlı olur.