Ayıplı ifa uyuşmazlıklarında talebin akıbetini belirleyen iki şey vardır: ayıbın zamanında bildirilmesi ve zararın hesaplanabilir biçimde ortaya konulması. TBK ve tüketici işlemlerinde TKHK farklı seçimlik haklar tanır; hangi hakkın kullanıldığı ise doğrudan tazminat hesabının yöntemini değiştirir. Bu rehber, hesap kalemlerini ve bildirim risklerini birlikte ele alır.
Önce Seçimlik Hak, Sonra Hesap
Sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ayıpsız misliyle değişim ve onarım talepleri aynı sonuca götürmez. Dönmede amaç tarafların aldıklarını iade etmesidir; bedelden indirimde ayıplı ve ayıpsız değer arasındaki fark esas alınır; onarımda ise giderim masrafı ile gecikmeden doğan zarar öne çıkar. Dilekçede seçimlik hak açıkça belirtilmediğinde, sunulan hesap tablosu ile talep sonucu birbirini tutmaz ve dosya bilirkişi aşamasında dağılır.
Tazminat Hesabında Ayrı Ayrı Gösterilmesi Gereken Kalemler
- Ayıplı mal veya işin bedeli ile ayıpsız hâlindeki değeri arasındaki fark
- Onarım, sökme, yeniden montaj ve nakliye gibi doğrudan giderim masrafları
- Malın kullanılamadığı dönemde doğan somut kayıplar
- Ayıbın başka bir mala veya işe verdiği zarar
- İhtarname, ekspertiz ve tespit giderleri gibi dosyaya özgü masraflar
- Faizin hangi tarihten itibaren istendiği ve dayanağı
Tebligat Gecikmesi Ayıp Dosyasını Nasıl Çökertir?
Ayıp bildirimi çoğu zaman ihtarname ile yapılır. İhtarnamenin karşı tarafa ulaşmaması, yanlış adrese gönderilmesi ya da şirket adresinin ticaret sicilindeki adresle uyuşmaması hâlinde, ilerideki yargılamada ayıbın süresinde ihbar edilmediği savunmasıyla karşılaşılır. Aynı sorun karşı taraftan gelen cevap ve fesih bildirimleri için de geçerlidir: gelen tebligatın geç görülmesi, itiraz ve iade süreçlerini fiilen kapatabilir.
Uygulama Sırası
- Ayıp fark edildiği anda tarih, fotoğraf ve teknik kayıtla belgelenir.
- İhtarname, tebligata elverişli güncel adrese gönderilir; şirketlerde sicil adresi ayrıca kontrol edilir.
- Tebliğ mazbatası dosyaya konur; ulaşmama hâlinde ikinci bildirim yolu derhâl denenir.
- Delil kaybı ihtimali varsa mahkemeden delil tespiti istenmesi değerlendirilir.
- Hesap tablosu, her kalemin dayanağı olan belgeye atıfla hazırlanır.
- Dava öncesi zorunlu arabuluculuk kapsamına giren bir uyuşmazlık olup olmadığı HMK ve ilgili mevzuat yönünden denetlenir.
Karşı Tarafın Klasik Savunmaları
Uygulamada en sık ileri sürülen savunmalar; ayıbın kullanım hatasından kaynaklandığı, muayene ve ihbar külfetinin yerine getirilmediği ve zararın ispatlanamadığıdır. Bu üç savunmanın her birine karşılık gelen delil baştan hazırlanmadığında, haklı bir talep dahi eksik ispat nedeniyle karşılıksız kalabilir. Zararın miktarı tam olarak belirlenemiyorsa, talebin bilirkişi incelemesine göre artırılabileceğinin dilekçede usulüne uygun biçimde saklı tutulması gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; sözleşme metniniz ve teslim koşullarınız sonucu değiştirebilir. Talep tutarını netleştirmeden önce belgelerinizi bir hukukçuya inceletmeniz isabetli olur.