Bir sözleşmenin karşı tarafça yerine getirilmemesi halinde alacaklının atacağı ilk adım çoğu zaman dava değil, usulüne uygun bir ihtar göndermektir. Türk Borçlar Kanunu (TBK) sisteminde borçluyu temerrüde düşürmek, tazminat ve dönme haklarının kapısını açar. Bu rehber, ihlal anından itibaren ihbarın nasıl kurgulanacağını ele alır.
İhtar Neden Kritik?
Kural olarak, ifa zamanı belirli değilse borçlu ancak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. İhtar; hangi edimin, hangi süre içinde beklendiğini net biçimde ortaya koymalıdır. Belirsiz bir uyarı, sonradan "borçlu zaten temerrüde düşmüştü" savunmasını zayıflatır.
İhtarda Bulunması Gereken Unsurlar
- Sözleşmenin ve ihlal edilen edimin somut tanımı
- İfa için tanınan makul veya sözleşmesel süre
- Süre sonunda başvurulacak seçimlik haklar (aynen ifa, dönme, tazminat)
- İspat gücü yüksek bir gönderim yöntemi
Aynen İfa mı, Sözleşmeden Dönme mi?
TBK, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde alacaklıya seçimlik haklar tanır. İhtardan sonra alacaklı ya ifada ısrar eder ve gecikme zararını ister, ya da dönme yoluyla verdiğini geri alıp menfi zararını talep eder. Bu tercih geri alınamaz nitelikte olabileceği için ihtar aşamasında karar netleştirilmelidir.
Yetki ve İspat Boyutu
Uyuşmazlık dava aşamasına taşınırsa, HMK çerçevesinde genel yetki kuralı davalının yerleşim yeri mahkemesidir; sözleşmeden doğan davalarda ifa yerinin de dikkate alınabildiği durumlar vardır. Tarafların tacir olduğu hallerde TKHK yerine ticari hükümler ve yetki sözleşmesi gündeme gelebilir. İhtarın gönderim tarihi, tebliğ tarihi ve içeriği yazılı delil olarak saklanmalıdır.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
En sık rastlanan hata, sözlü uyarıyla yetinip temerrüdü belgeleyememektir. Bir diğeri, ihtarda tanınan sürenin fiilen ifayı imkânsız kılacak kadar kısa tutulmasıdır; bu, ihtarın geçerliliğini tartışmalı hale getirebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve ihlalin niteliği izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut dosyada bir avukatla değerlendirme yapılması yerinde olur.