Bir kişinin hukuka aykırı davranışıyla başkasına verdiği zarar, haksız fiil sorumluluğunu doğurur. Sözleşme olmasa dahi zarar gören tazminat isteyebilir; ancak burada ispat yükü ve zamanaşımı çoğu talebin kaderini belirler. Bu rehber haksız fiilin ispat boyutuna odaklanır.
Sorumluluğun Dört Unsuru
Türk Borçlar Kanunu bakımından tazminat için hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve fiil ile zarar arasında illiyet bağı birlikte aranır. Bu unsurlardan biri eksikse talep başarısız olur. Dilekçe kurulurken her unsurun ayrı ayrı hangi delille karşılandığı gösterilmelidir.
Maddi ve Manevi Zarar
Maddi zarar, fiili kayıp ve yoksun kalınan kazançtan oluşur; belgeyle hesaplanabilir olması beklenir. Manevi zarar ise kişilik değerlerindeki ihlali karşılar ve takdiren belirlenir. İki kalem farklı gerekçelendirildiğinde talep daha sağlam olur.
Zamanaşımı ve İki Süre
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı kısa süre ile fiilin üzerinden geçen uzun süre şeklinde iki katmanlıdır. Öğrenme anının belgelenmesi bu nedenle kritiktir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir.
İspat ve Bilirkişi
Zararın miktarı tartışmalıysa bilirkişi incelemesi devreye girer; HMK usulü çerçevesinde teknik rapor talep zamanı iyi ayarlanmalıdır. Tüketici ilişkisi varsa TKHK'nın özel koruması da gündeme gelebilir.
Bu metin genel bilgi amaçlıdır. Zararın niteliği ve öğrenme tarihi her olayda farklı sonuç verir; zarara uğradıysanız delilleri kaybetmeden profesyonel destek almanız yerinde olur.