Bir sözleşmenin taraflardan biri tarafından ihlal edilmesi, karşı tarafa çeşitli talep hakları doğurur: aynen ifa, dönme, tazminat veya bedelde indirim gibi. Ancak birçok ticari ve alacak uyuşmazlığında, mahkeme kapısına gelmeden önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. TBK sözleşme ilişkisini, HMK usulü, TKHK ise tüketici işlemlerini düzenler. Bu rehber arabuluculuk zorunluluğunun sözleşme ihlalindeki yerine odaklanır.
Hangi Uyuşmazlıkta Arabuluculuk Zorunlu?
Belirli bir alacak ve tazminat talebi içeren ticari uyuşmazlıklar ile tüketici uyuşmazlıklarının bir bölümünde, dava açmadan önce arabuluculuğa başvuru zorunludur. Bu adım atlanırsa dava, esasa girilmeden dava şartı yokluğundan reddedilir. Buna karşılık ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki koruma talepleri bu zorunluluğun dışındadır.
Talebi Doğru Kurmak
Sözleşme ihlalinde ilk yapılması gereken, hangi hakkın kullanılacağına karar vermektir. Alacaklı, borçluyu temerrüde düşürmek için çoğu zaman ihtar göndermek durumundadır; temerrüt oluşmadan talep edilen bazı sonuçlar doğmaz. Bu nedenle ihtar tarihi ve içeriği, arabuluculuk ve olası dava için belirleyicidir.
Arabuluculukta Anlaşmanın Değeri
- Taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi, şartları sağlandığında ilam niteliğinde sayılır ve doğrudan icraya konabilir.
- Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanak, dava açma yolunu açar ve dava dilekçesine eklenir.
- Görüşmelerde ileri sürülen öneriler, kural olarak sonraki davada aleyhe delil olarak kullanılamaz.
Dava Aşamasına Geçiş
Arabuluculuk sonuçsuz kalırsa, uyuşmazlığın niteliğine göre asliye hukuk, asliye ticaret veya tüketici mahkemesi görevli olur. Yetki bakımından sözleşmedeki geçerli bir yetki şartı ya da ifa yerine ilişkin kurallar öne çıkar. Talebin parasal değeri ve delil durumu, dava türü kadar strateji açısından da önemlidir.
Bu içerik sözleşme ihlalinde arabuluculuk sürecini genel olarak açıklar. Uyuşmazlığınızın arabuluculuğa tabi olup olmadığı ve hangi talebin uygun olduğu somut sözleşmeye göre değişir; başvurudan önce belgelerinizin değerlendirilmesi faydalı olur.