Bir haksız fiil nedeniyle zarara uğrayan kişi tazminat isteyebilir; ancak sürece dava ile mi yoksa arabuluculukla mı başlanacağı, hem hız hem maliyet açısından belirleyicidir.
Sorumluluğun Dört Unsuru
TBK'ya göre haksız fiil sorumluluğu; hukuka aykırı bir fiil, kusur, zarar ve bu ikisi arasında nedensellik bağı bulunmasına dayanır. Talep kurulurken bu dört unsurun her biri ayrı ayrı ispatlanmalıdır. Örneğin zarar gerçek olsa bile nedensellik bağı kurulamıyorsa talep başarısız kalır; bu yüzden delil planı unsur bazında yapılmalıdır.
Arabuluculuğun Yeri
Bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır; bu hâllerde arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir. Ticari nitelikli veya tüketici işlemine dayanan haksız fiillerde TKHK ve ilgili düzenlemeler zorunlu arabuluculuğu gündeme getirebilir. Başvurunun yapılıp yapılmadığı ve son tutanağın dosyaya eklenmesi kritik önemdedir.
Zamanaşımının İkili Yapısı
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenildiği andan işleyen kısa süre ile fiilden itibaren işleyen uzun süre olarak ikili yapıdadır. Numara vermeden belirtmek gerekir ki, öğrenme tarihinin ispatı bu hesabın merkezindedir; öğrenme geç kanıtlanırsa talep süre yönünden tartışmalı hâle gelir.
Talebin Ölçülebilir Kurulması
Maddi zarar kalem kalem (tedavi, kazanç kaybı, eşya hasarı) belgeye bağlanmalı; manevi zarar ise olayın ağırlığıyla orantılı gerekçelendirilmelidir. HMK usulü çerçevesinde belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi, faiz ve harç sonuçlarını etkilediğinden baştan seçilmelidir.
Her haksız fiilin delil ve zarar yapısı farklıdır; bu yazı genel çerçevedir. Somut olayınız için bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız önerilir.