Bir zarar hem sözleşme ilişkisinden hem de sözleşme dışı bir hukuka aykırı davranıştan doğabilir. Haksız fiil sorumluluğu ile sözleşmesel sorumluluğun kesiştiği bu alan, Türk Borçlar Kanunu'nun temel dengelerini bilmeyi gerektirir. Aynı olayda tazminat talebinin hangi hukuki temele oturtulacağı, ispat yükünü ve zamanaşımını doğrudan etkiler.
Zararı Doğuran İlişkiyi Doğru Nitelendirin
Taraflar arasında geçerli bir sözleşme varsa ve zarar bu sözleşmenin ihlalinden doğuyorsa, sözleşmesel sorumluluk kuralları öne çıkar. Sözleşme dışı bir kişiye verilen ya da sözleşmeyle bağlantısı kurulamayan zararlarda ise haksız fiil hükümleri devreye girer. Kimi olaylarda her iki temel birlikte ileri sürülebilir; bu, davacı lehine seçim imkânı yaratır.
Sözleşme Yorumunda İradeyi Arayın
Sözleşmenin lafzı ile tarafların gerçek iradesi çeliştiğinde, yorum yoluyla asıl amaç belirlenir. Sözleşmenin bütünü, tarafların önceki uygulamaları ve dürüstlük kuralı bu yorumda esas alınır. Belirsiz veya çelişkili kayıtlar, düzenleyen aleyhine yorumlanabilir; özellikle tüketici ilişkilerinde bu ilke koruma sağlar.
Kusur ve Nedensellik Bağını Kurun
- Zarar verenin davranışı ile ortaya çıkan zarar arasındaki illiyet bağını gösterin
- Kusurun derecesini ve varsa müterafik kusuru ayrı değerlendirin
- Maddi zararı somut belgeyle, manevi zararı olayın niteliğiyle temellendirin
- Zararı azaltma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğini not edin
Tüketici Boyutunu Gözden Kaçırmayın
Uyuşmazlık bir mal veya hizmet alımından kaynaklanıyorsa, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'daki ayıplı ifa ve haksız şart hükümleri de gündeme gelir. Bu durumda görevli merci ve başvuru yolu değişebilir; talebin tüketici hukuku çerçevesinde ileri sürülmesi daha güçlü sonuç verebilir.
Zamanaşımını Baştan Hesaplayın
Haksız fiil ve sözleşme sorumluluğunun zamanaşımı süreleri farklı işlediğinden, hangi temele dayanılacağı sürenin kaçmaması açısından belirleyicidir. Süre hesabı, delil toplama takvimiyle birlikte kurulmalıdır.
Bu içerik genel niteliktedir. Somut olayınızda hangi hukuki temelin daha güçlü olduğu ve zamanaşımının nasıl işlediği dosyaya göre değişeceğinden, uzman bir görüş almanız yararınıza olacaktır.