Ceza yargılamasında kanun yolu aşaması, ilk derecedeki savunmanın tekrarı değildir. CMK düzeninde istinaf ve temyiz incelemesinin kapsamı farklıdır ve dilekçenin nereye verileceği konusundaki bir hata, esasa hiç girilmeden hak kaybına yol açar. Bu rehber, ispat argümanının kanun yoluna uygun biçimde nasıl kurulacağını ele alır.
Dilekçe Kararı Veren Mahkemeye Verilir
İstinaf ve temyiz başvurusu, bölge adliye mahkemesine ya da Yargıtay'a doğrudan değil, kararı veren mahkemeye sunulur; dosya oradan gönderilir. Tutuklu sanık bakımından bulunulan ceza infaz kurumu aracılığıyla yapılan başvurular da geçerlidir. Bu usul bilinmediğinde dilekçe yanlış birime bırakılır ve süre içinde kayda girmeyebilir. Süre, kararın tefhim veya tebliğ tarihine bağlıdır; duruşmada hazır bulunulmuşsa bu ayrım ayrıca kontrol edilmelidir.
İstinaf ile Temyizin Kapsamı Aynı Değildir
Bölge adliye mahkemesi hem hukuka aykırılıkları hem maddi vakıayı denetleyebilir; gerektiğinde duruşma açar, delil toplar ve yeniden hüküm kurabilir. Temyiz incelemesi ise hukuka aykırılık denetimiyle sınırlıdır; delillerin yeniden değerlendirilmesi istenemez. Ayrıca bazı kararlar miktar ve tür bakımından temyize kapalıdır. Bu nedenle ispata ilişkin itirazlar ağırlıklı olarak istinaf aşamasında ileri sürülmelidir.
İspat Argümanını Somutlaştırmak
- Gerekçeli kararda hangi delilin hangi sonuca dayanak yapıldığı tek tek çıkarılır
- Karara esas alınan anlatım ile tutanaktaki ifade arasındaki farklar sayfa göstererek belirtilir
- Toplanmayan delil varsa, toplanmış olsaydı sonucu nasıl değiştireceği açıklanır
- Hukuka aykırı yolla elde edildiği ileri sürülen delil için, elde ediliş biçimi ve hükme etkisi ayrı ayrı gösterilir
- Bilirkişi raporundaki varsayımlar dosya kapsamıyla karşılaştırılır
Aşama Planı
- Kısa karar açıklandığında süre tutum niteliğinde başvuru yapılarak hak korunur.
- Gerekçeli karar tebliğ edilince ayrıntılı gerekçe sunulur.
- Sebepler sıralanır: usule ilişkin aykırılıklar, ispata ilişkin itirazlar ve yaptırımın belirlenmesine ilişkin talepler ayrı başlıklarda yazılır.
- Duruşmalı inceleme isteniyorsa talep açıkça belirtilir.
- Kesinleşme hâlinde 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz seçenekleri için ayrı bir hazırlık yapılır.
Uyarı
Kanun yolu süreleri kısadır ve bir kez geçtiğinde geri getirilmesi çok sınırlı koşullara bağlıdır. Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosyada hangi sebeplerin öne çıkarılacağı hükmün gerekçesine göre değişir. Kararın açıklandığı gün bir hukukçuyla değerlendirme yapılması, sonraki tüm aşamaları etkiler.