Ceza yargılamasında hükmün açıklanmasından sonraki günler, dosyanın esasından çok usulüne aittir. Kanun yolu dilekçesinin doğru mercie, doğru süre içinde ve doğru biçimde verilmesi; aksi hâlde en güçlü savunma bile incelenmeden reddedilir. Bu aşamada yapılan hataların büyük bölümü, dilekçenin yanlış yere sunulmasından kaynaklanır.
Kanun Yolu Dilekçesi Kime Verilir?
İstinaf başvurusu doğrudan bölge adliye mahkemesine değil, hükmü veren mahkemeye verilecek dilekçe ile yapılır; alternatif olarak zabıt kâtibine beyanda bulunulup tutanağa geçirilmesi ve tutanağın hâkime onaylattırılması mümkündür. Tutuklu sanık bakımından ceza infaz kurumu müdürlüğüne yapılan başvurunun süresinde sayılacağı CMK'da ayrıca düzenlenmiştir. Temyiz için de aynı mantık geçerlidir: dilekçe kararı veren bölge adliye mahkemesi ceza dairesine sunulur.
İstinaf ve Temyiz Sınırları
Her hüküm her kanun yoluna açık değildir. CMK, belirli hafiflikteki cezalar bakımından istinaf incelemesini sınırlar; benzer şekilde bölge adliye mahkemesi kararlarının bir bölümü kesin nitelikte olup temyiz edilemez. Kesin bir karar aleyhine yazılan temyiz dilekçesi, süre içinde verilmiş olsa dahi reddedilir. Bu nedenle hükmün kanun yoluna tabi olup olmadığı, karar başlığındaki bilgi ile birlikte kontrol edilmelidir.
Sürenin Başlangıcı
- Hüküm yüze karşı açıklanmışsa süre kural olarak açıklama tarihinden işler.
- Yokluğunda verilen hükümlerde başlangıç, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğine bağlıdır.
- Müdafi bulunan dosyalarda tebligatın kime yapıldığı ayrıca denetlenmelidir.
- Tebligattaki usulsüzlük ileri sürülecekse, öğrenme tarihi somut delille ortaya konmalıdır.
Yanlış Mercie Verilen Dilekçenin Akıbeti
Uygulamada dilekçe doğrudan üst mahkemeye gönderildiğinde, evrakın ilgili mahkemeye ulaşması zaman alır ve süre riski doğar. Benzer biçimde savcılık aracılığıyla ya da başka bir mahkeme kalemine bırakılan dilekçelerde kayıt tarihi tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle dilekçenin hangi kaleme, hangi tarihte ve hangi esas numarasıyla verildiğini gösteren havale kaydı mutlaka alınmalıdır.
Gerekçe Yazımında Ölçü
- Başvuru sebepleri, eksik araştırma ve hukuka aykırılık başlıkları altında ayrıştırılır.
- Toplanmayan delil varsa neyin, neden ve hangi sonuca etkili olacağı gösterilir.
- Duruşma talebi ile dosya üzerinden inceleme talebi arasındaki tercih açıkça yazılır.
- Lehe hükümlerin uygulanmasına ilişkin talepler ayrı başlıkta toplanır.
Kanun yolu aşamasında süreler kısa ve telafisi güçtür. Kararın tebliğ tarihini teyit ettikten sonra, başvuru sebeplerini bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz hem merci hem içerik hatasını önler.