Soruşturmanın ilk günlerinde uygulanan arama, el koyma, gözaltı ve tutuklama gibi koruma tedbirleri, hem kişi özgürlüğünü sınırlar hem de dosyanın delil zeminini şekillendirir. Bu tedbirlere karşı zamanında ve doğru gerekçeyle itiraz edilmediğinde, sonradan hükme esas alınacak delillerin hukuka aykırılığı tartışması güç kaybeder. CMK, TCK ve infaz mevzuatı bu aşamada birlikte okunmalıdır.
İtiraz Takvimi
Hakimlik kararlarına karşı itiraz, kararın öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Tutuklama kararına itiraz bu süreyle sınırlı olmakla birlikte, tahliye talebi soruşturmanın her aşamasında yenilenebilir ve tutukluluğun düzenli aralıklarla incelenmesi gerekir. Süre kaçırıldığında itiraz yolu kapansa da, koşulların değiştiği ileri sürülerek yeni bir talep sunulabilir; ancak bu, ilk itirazda ileri sürülebilecek usule aykırılıkların incelenmesi imkanını ortadan kaldırır.
Arama ve El Koymada Denetlenecek Noktalar
- Kararın hangi merci tarafından, hangi suç şüphesine dayanılarak verildiği
- Aramanın konu ve yer bakımından kararın sınırları içinde kalıp kalmadığı
- Arama sırasında hazır bulunması gereken kişilerin bulunup bulunmadığı
- El konulan eşyanın tutanakta tek tek ve ayırt edici özellikleriyle gösterilip gösterilmediği
Dijital Delilde İmaj ve Bütünlük
Bilgisayar, telefon ve harici disklerde yapılan incelemede, kopyanın alınması ve bir örneğinin ilgiliye verilmesi usulü büyük önem taşır. İmaj alma sırasında üretilen özet değerinin tutanağa geçirilmemesi, sonradan verinin değişip değişmediğinin denetlenmesini engeller. Şifre çözme, bulut hesaplarına erişim ve yedeklerin incelenmesi, kararın kapsamını aşıyorsa bu husus ayrıca ileri sürülmelidir.
Hukuka Aykırı Delilin Sonucu
Anayasa ve CMK, hukuka aykırı yöntemle elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağını açıkça düzenler. Bu ilke yalnızca ana delili değil, ondan türeyen bulguları da tartışmaya açar. Savunma yapılırken aykırılığın soyut biçimde ileri sürülmesi yeterli olmaz; hangi işlemin hangi kurala aykırı olduğu ve bu aykırılığın hangi delili sakatladığı adım adım gösterilmelidir.
Beyan Delillerinin Değeri
Müdafi hazır bulunmadan alınan ve sonradan doğrulanmayan ifadenin hükme esas alınamayacağı kuralı, ilk gün alınan beyanların dosyadaki ağırlığını doğrudan etkiler. Teşhis işleminin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, tanık anlatımları arasındaki tutarlılık ve kamera kayıtlarının süresi dolmadan istenmesi, savunmanın erken hazırlanması gereken başlıklarıdır. El konulan eşyanın soruşturma bakımından değeri kalmadığında iadesinin talep edilmesi de çoğu zaman gözden kaçar.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; her soruşturmanın kendi delil yapısı vardır. Hakkınızda uygulanan bir tedbir varsa süreleri kaçırmadan bir avukatla çalışmanız gerekir.