İddianamenin kabulüyle birlikte dosya artık soruşturma değil kovuşturma mantığıyla ilerler. Bu geçişte en sık gözden kaçan konu, davanın görülmekte olduğu mahkemenin gerçekten görevli olup olmadığıdır. Görev sorunu geç fark edildiğinde, aylarca süren duruşma trafiği başka bir mahkemede yeniden kurulmak zorunda kalır.
Görev Sorusu İlk Oturumdan Önce Sorulur
Görev, iddianamede tarif edilen fiile ve o fiil için öngörülen ceza ağırlığına göre belirlenir. Bu nedenle savunmanın ilk işi, iddianamedeki nitelendirmenin dosyadaki delillerle örtüşüp örtüşmediğini karşılaştırmaktır. Nitelendirme tartışmalıysa görev de tartışmalıdır. CMK, görevsizlik hâlinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini düzenler; ancak bu süreçte alınan bazı kararların akıbeti ayrı bir tartışma doğurur ve savunmanın bu ihtimali önceden hesaplaması gerekir.
Savunma İki Senaryo Üzerine Kurulur
Uygulamada işleyen yöntem, savunmayı tek bir varsayıma bağlamak yerine iki kolda kurmaktır: fiilin iddianamedeki gibi nitelendirilmesi hâlinde ileri sürülecek argümanlar ve daha hafif bir nitelendirme kabul edilirse öne çıkacak argümanlar. TCK bakımından nitelendirme değişikliği yalnızca cezanın miktarını değil, uygulanacak usul kurallarını ve infaz rejimini de etkiler; 5275 sayılı Kanun çerçevesindeki sonuçlar da bu yüzden savunma planının içinde düşünülmelidir.
Delil Listesi ve Tanık Yönetimi
- Dosyadaki her delil, hangi iddiayı desteklediğine göre etiketlenir.
- Savunmanın dayanacağı deliller ile karşı delil olarak kullanılacaklar ayrı listelenir.
- Tanıklar, anlatacakları olguya göre sıralanır; aynı olguyu tekrarlayan tanık yığılması dosyayı güçlendirmez.
- Uzmanlık gerektiren konularda rapor talebi, duruşma takvimini geciktirmeyecek şekilde erken sunulur.
- Toplanmasını istediğiniz her delil için, neyi ispatlayacağı tek cümleyle yazılır.
Usule Aykırı İşlem Tutanağa Geçirilmedikçe Yoktur
Duruşmada yaşanan bir usul aykırılığı, o an tutanağa geçirilmediğinde kanun yolu aşamasında ispatı çok güçleşir. Savunma hakkının kısıtlandığı, talebin karşılanmadığı ya da bir delilin hukuka aykırı elde edildiği iddiası; itiraz beyanı olarak, gerekçesiyle birlikte ve o oturumda kayda alınmalıdır. Sonraki dilekçelerde bu kayıtlara atıf yapılarak bütünlüklü bir usul itirazı kurulabilir.
Ceza yargılamasında her dosyanın delil dengesi kendine özgüdür ve buradaki anlatım genel bir yol haritasından ibarettir. Özgürlüğü etkileyen sonuçlar söz konusu olduğundan, savunmanın bir ceza hukukçusuyla birlikte planlanması gerekir.