İddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma aşamasında, davanın hangi mahkemede görüleceği yalnızca bir yer sorunu değildir. Görevli mahkeme, suç vasfına bağlı olarak belirlenir; vasfın tartışmalı olduğu dosyalarda ise savunmanın ilk hattı çoğu zaman burada kurulur. CMK ve TCK ile infaz aşamasında 5275 sayılı Kanun birlikte değerlendirildiğinde, görev tartışmasının zamanında ve belgeyle yapılması önem kazanır.
Suç Vasfı ile Görev Arasındaki Bağ
İddianamedeki nitelendirme, yargılamanın seyrini baştan belirler. Bu nedenle dosya açıldığında kontrol edilmesi gerekenler:
- İddianamede sevk edilen madde ile anlatılan eylemin örtüşüp örtüşmediği
- Nitelikli hâl iddiasının hangi delile dayandırıldığı
- Birden fazla eylem varsa birleştirme veya ayırma ihtimali
- Teşebbüs, iştirak ve zincirleme suç değerlendirmelerinin dosyadaki karşılığı
- Özel kanunlardan kaynaklanan görev kurallarının uygulanıp uygulanmadığı
Görev İtirazını Belgeyle Kurmak
Görevsizlik iddiası soyut bir beyanla ileri sürüldüğünde etkisi sınırlı kalır. İddianın, dosyadaki hangi delilin eylemi farklı nitelendirmeyi gerektirdiğine dayandırılması gerekir. Bu nedenle savunma tarafında dosyanın tamamının okunması, tutanaklardaki çelişkilerin sayfa numarasıyla çıkarılması ve nitelendirmeyi etkileyecek belgelerin ayrı bir dizinde toplanması gerekir.
Kovuşturma Başında İzlenecek Sıra
- İddianame ve ekleri, delil listesiyle birlikte karşılaştırmalı okunur.
- Soruşturmada toplanmayan ancak lehe olabilecek deliller listelenir ve talep edilir.
- Tanıkların hangi konuda dinleneceği, duruşma öncesinde yazılı olarak bildirilir.
- Bilirkişi raporuna itiraz gerekiyorsa itiraz sebepleri teknik ve hukuki olarak ayrılır.
- Tutuklu dosyalarda tahliye taleplerinin dayanağı her celse güncellenir.
Delil Toplama ve Hukuka Uygunluk
Delilin içeriği kadar elde ediliş biçimi de tartışma konusudur. Arama, el koyma ve iletişimin denetlenmesi gibi işlemlerde karar-tutanak uyumu, tutanakların imzaları ve işlem saatleri kontrol edilmelidir. Dijital materyallerde imaj alma ve yedekleme sürecine ilişkin kayıtların eksikliği, o delilin değerlendirilmesine yönelik itirazın temelini oluşturabilir.
Mahkûmiyet İhtimaline Karşı Paralel Hazırlık
- Kişiselleştirmeye esas olabilecek belgeler dosyaya sunuldu mu?
- Zararın karşılanmasına ilişkin kayıtlar zamanında ibraz edildi mi?
- Uzlaştırma kapsamına giren bir suç bakımından değerlendirme yapıldı mı?
- İnfaz aşamasına ilişkin sonuçlar, verilecek karar öncesinde hesaplandı mı?
Bu değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır; her ceza dosyasının delil yapısı ve isnadın kapsamı farklıdır. Kovuşturma aşamasında yapılan usul itirazlarının zamanı kritik olduğundan, dosyanızı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz gerekir.