Soruşturma iddianameyle sonuçlanıp kovuşturma başladığında, dosyanın hangi mahkemede görüleceği yalnızca teknik bir ayrıntı değildir. Görev kuralları CMK ve TCK'daki suç tanımlarıyla iç içedir; yanlış mercie yapılan talepler, verilen görevsizlik kararları ve buna bağlı gecikmeler hem sanık hem de mağdur bakımından somut sonuçlar doğurur.
Görevi Belirleyen Asıl Ölçüt
Kovuşturmada görev, iddianamedeki nitelendirmeye ve o suç için öngörülen cezanın üst sınırına göre belirlenir. Ağır cezalık suçlar için kurulan mahkemeler ile asliye ceza mahkemeleri arasındaki sınır, iddianamedeki sevk maddesine bağlıdır. Bu nedenle savunmanın ilk incelemesi, fiilin doğru nitelendirilip nitelendirilmediği üzerine yoğunlaşmalıdır: yanlış nitelendirme hem görevi hem de uygulanacak usulü değiştirir.
Kovuşturmanın İlk Otuz Günü İçin Kontrol Listesi
- İddianamenin kabul kararı ve tensip zaptının tebliğ tarihinin kaydı
- Sevk maddeleri ile anlatılan fiil arasındaki uyumun denetimi
- Soruşturma dosyasındaki tüm delillerin eksiksiz gelip gelmediğinin tespiti
- Mağdur veya suçtan zarar gören açısından katılma talebinin hazırlanması
- Toplanmasını isteyeceğiniz delillerin ilk duruşmadan önce dilekçeyle bildirilmesi
- Uzlaştırma kapsamında olup olmadığının teyidi
Yanlış Mercie Başvurunun Tipik Görünümleri
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, kovuşturma başladıktan sonra da taleplerin savcılığa iletilmeye devam edilmesidir. İddianame kabul edildikten sonra delil toplanması, tedbir kaldırılması veya duruşma talepleri mahkemeye yöneltilir. Bir diğer hata, koruma tedbirlerine yapılacak itirazın hangi mercie sunulacağının karıştırılmasıdır; bu itirazlar kendi özel usullerine tabidir ve kısa sürelidir. Bağlantılı dosyaların birleştirilmesi talebi de ilgili mahkemeye yöneltilmelidir.
Savunma ve Katılma Stratejisinin Ayrışması
Sanık tarafında öncelik, nitelendirmenin daraltılması ve hukuka aykırı delilin ayıklanmasıdır. Mağdur tarafında ise katılma talebinin zamanında yapılması, yargılamaya etkin katılımın ve karara karşı kanun yoluna gidebilmenin ön koşuludur. Katılma talebini geciktirmek, dosyayı yalnızca izleyerek takip etmek anlamına gelir.
İnfaz Boyutunu Baştan Düşünmek
Verilecek hükmün 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz sonuçları, savunma stratejisini baştan etkiler. Erteleme, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya seçenek yaptırım ihtimalleri yargılamanın sonunda değil başında değerlendirilmelidir.
Not
Bu yazı genel usul çerçevesini anlatır; her ceza dosyasının delil durumu ve nitelendirmesi kendine özgüdür. Somut dosyanızda görev ve kanun yolu haritasını bir ceza hukukçusuyla birlikte çıkarmanız gerekir.