Ceza soruşturmasında verilen kararların önemli bir kısmı, kesin ve nihai değildir. CMK bu kararlara karşı itiraz yolunu açar; ancak her karar için itiraz mercii, süre ve dilekçenin içeriği farklıdır. En sık rastlanan hata, süresi geçmiş bir karara ayrıntılı bir dilekçe yazmak ya da itiraza tabi olmayan bir işlem için mercie başvurmaktır.
Soruşturmada itiraz edilebilecek kararlar
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, tutuklama ve adli kontrol kararları, arama ve el koyma işlemleri ile dosyaya erişimin kısıtlanması kararları uygulamada en sık itiraza konu olanlardır. Her birinin muhatabı ve incelenme usulü ayrıdır. Bu nedenle dilekçenin başlığında hangi karara, hangi tarihli tebligata dayanılarak itiraz edildiği tereddüde yer bırakmayacak biçimde gösterilmelidir.
Süre tebliğle işlemeye başlar
İtiraz süreleri kısadır ve kural olarak kararın öğrenilmesi ya da tebliğ edilmesiyle işlemeye başlar. Şüphelinin ve müdafiin tebligatı farklı tarihlerde alması, uygulamada karışıklık doğurur. Güvenli yöntem, tebliğ belgesinin üzerine son günü yazmak ve dilekçeyi son güne bırakmamaktır. Süresinde yapılmayan itiraz, içeriği ne kadar güçlü olursa olsun esasa girilmeden reddedilir.
İtiraz dilekçesinin yapısı
- Kararın hangi yönüyle hukuka aykırı görüldüğü baştan tek cümleyle ifade edilir.
- Dosyadaki hangi delilin değerlendirilmediği sayfa ve klasör göstererek belirtilir.
- Toplanmasını istediğiniz deliller ayrı bir başlık altında listelenir.
- Somut olayla bağdaşmayan nitelendirmeler gerekçeleriyle tartışılır.
- Talep bölümünde istenen sonuç açık ve tek anlamlı yazılır.
Dosya kısıtlıysa ne yapılır
Kısıtlama kararı bulunan dosyalarda savunmanın hareket alanı daralır; buna karşın yakalanan kişinin ve müdafiinin bilgi edinme hakkına ilişkin istisnalar bulunur. Bu tür dosyalarda itiraz, çoğu zaman elde bulunan sınırlı bilgi üzerinden kurulur ve kısıtlamanın kendisi de ayrıca tartışma konusu yapılabilir. Ayrıca infaza ilişkin sonuçlar bakımından 5275 sayılı Kanun kapsamındaki düzenlemelerin sonraki aşamada gündeme geleceği unutulmamalıdır.
Kısa not
Soruşturma evresinde atılan her adım, kovuşturmadaki savunmanın zeminini oluşturur. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; kararın türü ve dosyanın içeriği farklı bir yol gerektirebileceğinden müdafi desteğiyle hareket edilmesi önerilir.