Soruşturmadan kovuşturmaya geçişle birlikte dosyanın ağırlık merkezi değişir: artık toplanan delillerin nasıl değerlendirileceği tartışılır. CMK hükümleri çerçevesinde yürüyen bu aşamada yapılan usul hataları çoğu zaman geri dönülemez sonuç doğurur; itiraz edilmeyen bir işlem, sonraki aşamalarda kabul edilmiş sayılabilir. Bu rehber, ispat faaliyetini duruşma takvimiyle birlikte planlamaya odaklanır.
İddianameyi Bir Delil Listesi Gibi Okumak
İddianamenin anlatım kısmı kadar dayanak gösterilen deliller de ayrı ayrı ele alınmalıdır. Her isnat için hangi delilin gösterildiği, o delilin dosyada fiilen bulunup bulunmadığı ve içeriğinin anlatımı destekleyip desteklemediği tablo hâline getirilmelidir. Bu çalışma, savunmanın hangi noktada yoğunlaşacağını belirler ve dağınık beyanların önüne geçer.
Delil Değerlendirme Yasakları ve İtirazın Zamanı
Hukuka aykırı yolla elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağı yönündeki ilke, ancak zamanında ve gerekçeli biçimde ileri sürüldüğünde işlevseldir. Arama, elkoyma ve iletişim tespiti gibi işlemlerde karar ve tutanak zinciri kontrol edilmeli; eksiklik varsa duruşma tutanağına geçirilecek biçimde açıkça belirtilmelidir. Sözlü olarak dile getirilip tutanağa yansımayan itirazlar sonraki aşamada varlığını ispat edemez.
Tanık ve Bilirkişi Yönetimi
Tanık listesinin, her tanığın hangi vakıayı ispata yöneldiği belirtilerek sunulması beklenir. Gerekçesiz listeler reddedilebilir. Teknik uyuşmazlıklarda bilirkişi raporuna itiraz ederken sonuca değil, raporun dayandığı veriye ve yönteme odaklanmak daha etkili olur; eksik veriyle çalışılmışsa hangi kaydın istenmediği somut biçimde gösterilmelidir.
Lehe Delilin Toplanmasını İstemek
Savunmanın yalnızca aleyhe delilleri tartışmakla yetinmesi, dosyada bir boşluk bırakır. Kamera kayıtları, sinyal bilgileri, işyeri kayıtları veya banka hareketleri gibi lehe olabilecek kaynaklar, saklama süreleri dolmadan talep edilmelidir. Bu talepler yazılı ve tarihli biçimde yapıldığında, reddedilmeleri hâlinde dahi dosyada bir usul iddiası olarak yerini korur.
Hüküm Sonrasına Hazırlık
Kovuşturma boyunca tutulan usul notları, kanun yolu aşamasında başvurunun omurgasını oluşturur. Ayrıca hükmün 5275 CGTİHK bakımından infaz sonuçlarının önceden değerlendirilmesi, duruşmadaki talepleri de şekillendirir; TCK yönünden nitelendirme tartışması bu nedenle sadece teorik bir başlık değildir.
Yukarıdaki açıklamalar genel usul bilgisi niteliğindedir. İsnadın türü, delil durumu ve dosyanın aşaması stratejiyi değiştirir; savunma planının somut dosya üzerinden bir avukatla birlikte kurulması gerekir.