Kovuşturma evresinde verilen her karar temyiz veya istinafa tabi değildir. Duruşma sırasında ya da ara aşamada verilen kimi kararlara karşı öngörülen tek yol itirazdır ve bu yolun süresi kısadır. CMK, TCK ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun birlikte okunduğunda, hangi karara hangi mercie itiraz edileceği netleşir; yanlış merci seçimi çoğu zaman süre kaybına dönüşür.
Hangi Kararlar İtiraza Tabidir
Kural olarak hâkim kararları ile kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına itiraz edilebilir. Tutuklamaya, tutukluluğun devamına, adli kontrole, elkoymaya ve infaz aşamasındaki kimi kararlara karşı itiraz yolu açıktır. Buna karşılık hükmün kendisi kanun yolu incelemesine tabidir. Uygulamada sık görülen hata, hükümle birlikte verilen ara kararların da aynı dilekçe içinde ve aynı süre varsayımıyla ele alınmasıdır.
Süre ve Merci
- İtiraz süresi, kararın öğrenilmesinden ya da tebliğinden itibaren yedi gündür; sürenin başlangıcı tutanak veya tebliğ belgesiyle sabitlenmelidir.
- Dilekçe, kararı veren mercie verilir; o merci kararını değiştirmezse dosya itirazı inceleyecek mercie gönderilir.
- Tutuklu işlerde dilekçenin ceza infaz kurumu kayıt tarihinin esas alınacağı unutulmamalıdır.
- Zorunlu müdafi bulunan dosyalarda tebligatın müdafiye yapılıp yapılmadığı ayrıca denetlenmelidir.
- Süre geçmişse eski hâle getirme talebinin koşulları değerlendirilir.
İtiraz Dilekçesinde Neyi Hedeflemeli
- Kararın dayandığı somut olgunun dosyada karşılığı bulunup bulunmadığı.
- Gerekçenin kalıp ifadelerden mi ibaret olduğu, yoksa kişiselleştirilmiş mi olduğu.
- Kararın ölçülülük yönünden daha hafif bir tedbirle karşılanıp karşılanamayacağı.
- Delil değerlendirmesinde hukuka aykırı biçimde elde edilmiş bir unsurun bulunup bulunmadığı.
- Sanığın kişisel durumundaki değişikliğin karara yansıtılıp yansıtılmadığı.
Savunma Stratejisiyle Bütünlük
İtiraz, tek başına bir belge değil savunmanın parçasıdır. Duruşmada dile getirilmeyen bir usul aykırılığının yalnızca itiraz dilekçesinde ortaya çıkması, iddianın zayıf görünmesine yol açar. Bu nedenle her celse öncesinde tutanaklar okunmalı, talep edilip reddedilen hususlar kayda geçirtilmeli, ret gerekçeleri not edilmelidir. Delillerin toplanmasına ilişkin talepler duruşma tutanağına yazdırıldığında sonraki aşamalarda dayanak oluşturur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; ceza yargılamasında her dosyanın kendine özgü koşulları vardır ve süreler kısadır. Kararı öğrendiğiniz anda savunmanızı yürüten hukukçuyla temasa geçmeniz hak kaybı riskini azaltır.