Kovuşturma evresinde savunmanın gücü kadar zamanlaması da belirleyicidir. CMK, TCK ve infaz rejimini düzenleyen 5275 sayılı Kanun birlikte işlediğinden, bir sürenin kaçırılması yalnızca usule ilişkin bir eksiklik değil, esasa yönelik savunma imkânının kapanması anlamına gelebilir.
İddianamenin Kabulünden İlk Duruşmaya
İddianamenin kabulüyle kovuşturma başlar ve sanığın savunma hazırlığı için makul bir süre bulunur. Bu aşamada dosyanın tamamının incelenmesi, delil listesinin çıkarılması ve hangi delillerin toplanmasının isteneceğinin belirlenmesi gerekir. Delil talepleri duruşmaya bırakıldığında, mahkemenin talebi reddetmesi hâlinde yeniden ileri sürme imkânı daralabilir. Bu yüzden talepler yazılı olarak ve gerekçesiyle birlikte, mümkün olan en erken aşamada sunulmalıdır.
Kanun Yolu Süreleri
Hüküm yüze karşı açıklandığında istinaf süresi hükmün açıklanmasıyla, yokluğunda verilmişse gerekçeli kararın tebliğiyle işlemeye başlar. İstinaf başvurusu için kanunda öngörülen süre yedi gün, temyiz için ise on beş gündür. Süresi içinde yapılan başvurunun gerekçesi sonradan sunulabilse de, başvurunun kendisinin süresinde yapılmış olması şarttır. Süre tutum dilekçesi verilmesi bu nedenle yaygın bir uygulamadır.
Usule Aykırı İşlemin Doğurduğu Riskler
- Tebligatın eski adrese çıkarılması sonucu duruşmadan haberdar olunamaması
- Müdafi görevlendirmesinin gecikmesi ve savunma hazırlığının sıkışması
- Duruşmaya mazeretsiz katılmama nedeniyle zorla getirme ve yakalama kararı riski
- Beyanların duruşma tutanağına eksik geçmesi ve buna itiraz edilmemesi
- Uzlaştırma kapsamındaki bir suçta bu basamağın atlanması
Dosyayı Takvimle Yönetmek
- Her duruşma sonrası ara kararlar yazılı olarak kaydedilir ve yerine getirilme tarihleri not edilir.
- Adres değişikliği derhâl mahkemeye bildirilir; tebligat sorunlarının çoğu bu adımla önlenir.
- Bilirkişi raporlarına itiraz için verilen süreler ayrı ayrı izlenir.
- Tutukluluk incelemeleri ve tahliye taleplerinin zamanlaması ayrı bir başlıkta tutulur.
- Hüküm sonrası infaz hesabı için gerekli belgeler önceden hazırlanır.
Değerlendirme
Ceza yargılamasında geri alınması en zor kayıp, süresinde kullanılmayan kanun yolu hakkıdır. Karar duyulduğu an sürenin başlangıcını not etmek ve gerekiyorsa kısa bir başvuru dilekçesiyle hakkı korumak, sonraki tüm savunmayı mümkün kılar. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; suçun niteliği, dosyanın aşaması ve tebligat durumu farklı adımlar gerektirdiğinden savunmanızı bir avukatla birlikte yürütmeniz gerekir.