İddianamenin kabulüyle birlikte dosya artık savcılığın değil mahkemenin elindedir. Bu aşamada yapılan usul hataları, soruşturmadakinden farklı olarak çoğu zaman geri dönülemez sonuçlar doğurur; çünkü kovuşturmada süreler duruşma takvimine bağlı işler ve yokluğunda verilen kararlar da hüküm ifade eder. Sanık ya da katılan sıfatıyla dosyada bulunan kişinin ilk yapması gereken, hangi mahkemenin görevli olduğunu ve hangi işlemin hangi süreye tabi olduğunu netleştirmektir.
Ağır Ceza mı, Asliye Ceza mı?
Görev, kural olarak atılı suça öngörülen cezanın üst sınırına ve kanunda gösterilen özel görev hükümlerine göre belirlenir. İddianamedeki nitelendirmenin yargılama sırasında değişmesi, görev tartışmasını yeniden gündeme getirebilir. Görevsizlik kararı verildiğinde dosya gönderildiği için hak kaybı doğmaz; buna karşın geçen süre, tanık beyanlarının tazeliğini ve koruma tedbirlerinin süresini etkiler. Yetki bakımından ise kural, suçun işlendiği yer mahkemesidir; yetkiye itirazın ilk oturumda ileri sürülmesi gerekir.
Duruşmaya Katılım ve Yokluk Riski
Duruşmaya mazeretsiz katılmamak, savunmanın en güçlü aracının kullanılamaması demektir. Mazeret bildirimi duruşma gününden önce dosyaya girmeli ve belgeye dayanmalıdır. Aynı şekilde katılan sıfatı talebinin zamanında ileri sürülmemesi, kanun yollarına başvurma imkânını daraltır. Duruşmada yapılması gerekenler şunlardır:
- Delil ve tanık taleplerinin gerekçesiyle birlikte yazılı sunulması
- Tutanağa geçmesi istenen beyanların açıkça dile getirilmesi
- Bilirkişi raporuna karşı beyan süresinin kaçırılmaması
- Esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmanın hazırlanması
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararına İtiraz
CMK kapsamında verilen bu kararın kendine özgü bir kanun yolu rejimi vardır ve genel istinaf yolundan ayrılır. Bu ayrım bilinmediğinde, yanlış kanun yoluna başvurulmuş olması nedeniyle süre tükenir. Aynı biçimde, TCK uyarınca uygulanan erteleme ve seçenek yaptırımlar bakımından da denetim yükümlülüklerinin ihlali ayrı sonuç doğurur.
İstinaf ve Temyiz Süresinin Başlangıcı
Kanun yoluna başvuru süresi, hükmün yüze karşı açıklandığı hâllerde tefhimden, yokluğunda verilen kararlarda tebliğden itibaren işler. Gerekçeli kararın sonradan yazılması bu süreyi kural olarak değiştirmez; bu nedenle süre içinde başvuru yapılıp gerekçenin sonradan sunulacağının bildirilmesi yaygın bir uygulamadır. Sürenin kaçırıldığı hâllerde, kusuru olmaksızın süreye uyamayan kişi bakımından eski hâle getirme kurumu gündeme gelebilir; ancak bu talep de kendi kısa süresine tabidir ve engelin ortadan kalktığı tarihin belgelenmesini gerektirir.
İnfaz Aşamasına Hazırlık
Hüküm kesinleştiğinde 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz rejimi devreye girer. Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve infazın ertelenmesi taleplerinin hangi mercie yapılacağı ayrı bir konudur ve infaz hâkimliği ile mahkeme arasındaki görev dağılımına dikkat edilmelidir.
Bu metin genel bilgi sunar; dosyanızdaki suç tipi, karar türü ve tebliğ tarihi kanun yolunu ve süreyi değiştirir. Karar elinize ulaştığında beklemeden bir ceza avukatına danışmanız gerekir.