Soruşturma aşamasında yapılabilecekler ile kovuşturma aşamasında yapılabilecekler aynı değildir. İddianamenin kabulüyle birlikte dosya artık mahkemededir ve bazı talepler için tanınan zaman, duruşma takvimine bağlı olarak hızla daralır. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun sunduğu imkânların çoğu kaçırıldığında geri getirilemez; bu nedenle kovuşturmanın ilk duruşmasından önce bir takvim çıkarılması, savunmanın en somut hazırlığıdır.
İddianame Elinize Ulaştığında
İddianamenin ve kabul kararının tebliğiyle birlikte savunma tarafının önünde net bir görev listesi doğar: isnadın hangi maddeye dayandığını, hangi delillerin dayanak gösterildiğini ve hangi tanıkların dinlenmesinin talep edildiğini belirlemek. Dosyada eksik bırakılan delil toplama taleplerinin ilk duruşmadan önce yazılı olarak sunulması, sonraki aşamalarda talebin reddedilmesi hâlinde bunun tutanağa geçmesini sağlar. Reddedilen talebin tutanakta görünmesi, kanun yolu aşamasındaki en güçlü dayanaklardan biridir.
Katılan Sıfatı ve Mağdurun Konumu
Suçtan zarar gören kişi, kovuşturma evresinde davaya katılma talebinde bulunabilir. Bu talebin zamanında yapılmaması, hükmü kanun yoluna taşıma imkânını ortadan kaldırabilir. Katılma talebi ile tazminat talepleri farklı yollara tabidir; ceza mahkemesinden verilen hükmün hukuk davasındaki etkisi de ayrıca değerlendirilmelidir.
Kanun Yolu Sürelerinde İki Farklı Sayaç
- İstinaf ve temyiz süreleri farklıdır ve her ikisi de kısadır
- Süre, hükmün yüze karşı açıklanması hâlinde açıklama tarihinden işler
- Yokluğunda hüküm kurulmuşsa süre gerekçeli kararın tebliğinden başlar
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı itiraz yolu ayrı işler
- Elde olmayan sebeplerle süre kaçırılmışsa eski hâle getirme talebi gündeme gelir
Duruşma Tutanağının Değeri
Kovuşturmada söylenen sözden çok, tutanağa geçen söz sonuç doğurur. Tanık beyanındaki çelişkinin, dosyaya sunulan belgenin ya da reddedilen bir talebin tutanakta yer alması, sonraki aşamalarda tek dayanak olabilir. Her duruşma sonrasında tutanağın örneğinin alınması ve beyanların dosyadaki diğer delillerle karşılaştırılması, savunmanın rutin işi hâline getirilmelidir.
Hüküm Kesinleştikten Sonrası
Mahkûmiyet kesinleştiğinde 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun devreye girer. Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme ve infaz biçimine ilişkin hesaplamalar, mahkûmiyetin türü ve suç tarihine göre değişir. İnfaz hesabına ilişkin itirazların da kendi süresi ve mercii vardır; bu aşamada yapılan bir gün gecikme, fiilen kalınan süreyi doğrudan etkileyebilir.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tanıtır ve somut dosyadaki isnadın niteliğine göre değişir. Ceza yargılamasında sürelerin telafisi çoğu zaman mümkün olmadığından, tebligat aldığınız anda savunmanızı bir meslek mensubuyla planlamanız önem taşır.