Ceza yargılamasında dosyanın yönü çoğu zaman kovuşturma aşamasında değil, soruşturma evresinde belirlenir. Bu evrede toplanmayan bir delil sonradan çok daha zor elde edilir; ileri sürülmeyen bir talep ise dosyanın kapanmasına zemin hazırlar. CMK, soruşturmayı yürüten makamdan delil toplanmasını istemek için taraflara açık bir imkân tanır ve bu imkânın kullanılma zamanı belirleyicidir.
Kaybolan Delilin Peşine Erken Düşmek
- Kamera kayıtları kısa sürede üzerine yazıldığından, kayıt talebi ilk günlerde iletilmelidir.
- İletişim ve konum verilerinin saklama süreleri sınırlıdır; gecikme telafisizdir.
- Yaralanma ve darp bulgularının tespiti için sağlık raporu vakit geçirmeden alınmalıdır.
- Dijital cihazlarda inceleme talebi, cihazın el değiştirmesinden önce yapılmalıdır.
Talebi Yazılı ve Somut Hâle Getirmek
Delil toplanması istemi genel bir cümleyle değil, hangi kurumdan hangi tarih aralığına ait hangi kaydın isteneceği belirtilerek yazılmalıdır. Tanık bildiriminde tanığın neyi gördüğü kısaca açıklanmalı; aksi hâlde beyanın dosyayla ilgisi kurulamayabilir. Talebin yazılı olarak dosyaya girmiş olması, ileride eksik soruşturma iddiasının dayanağını da oluşturur.
Şikâyet ve İtiraz Takvimi
Şikâyete bağlı suçlarda, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen altı aylık şikâyet süresi bulunur. Bu sürenin kaçırılması, esasa ilişkin ne kadar güçlü delil bulunursa bulunsun soruşturmanın yürütülmesini engeller. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğinde ise tebliğden itibaren on beş günlük itiraz süresi işler ve itiraz sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. İtiraz dilekçesinde yalnızca karara katılmadığını belirtmek yeterli değildir; toplanmayan hangi delilin sonucu değiştirebileceği gösterilmelidir.
İfade ve Sorgu Öncesi Hazırlık
- Dosyanın kısıtlama kararı olup olmadığını kontrol edin.
- Müdafi ile görüşmeden ifade vermek zorunda olmadığınızı bilin.
- Beyanla belge arasındaki tutarsızlıkları önceden tespit edin.
- Sorulara verilen cevapların tutanağa doğru geçtiğini imzadan önce okuyun.
Tedbirlere Karşı Zamanında Hareket
Tutuklama, adli kontrol ve el koyma gibi koruma tedbirlerine karşı öngörülen itiraz süreleri kısadır. TCK kapsamındaki suç tipine göre değişen bu dosyalarda, tedbirin dayandığı somut olgunun eksikliği en etkili itiraz gerekçesidir. İnfaz aşamasına geçen dosyalarda ise 5275 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir başvuru düzeni işlediğinden, iki aşamanın takvimi ayrı tutulmalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Suç tipi, dosyadaki delil durumu ve tebliğ tarihleri sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın kendi koşulları için hukuki destek almanız gerekir.