İddianamenin kabulüyle birlikte dosya, delillerin toplandığı bir aşamadan tartışıldığı bir aşamaya geçer. Kovuşturmada belirleyici olan, elde hangi delilin bulunduğu kadar bunun duruşmada nasıl ortaya konduğudur. CMK ve TCK ekseninde bu yazı, delil ikamesinin planlanmasını ve talebi reddedilen tarafın izleyebileceği yolu ele alıyor.
Duruşma Öncesi Delil Planı
Tensip zaptı ve dosya kapsamı okunduğunda, iddianın hangi delil zincirine dayandığı görülür. Buna karşılık hazırlanacak plan, her iddia unsurunun karşısına savunmanın hangi delili koyacağını gösteren bir eşleştirmeden oluşmalıdır. Duruşma günü hatırlanan talepler yerine, önceden dilekçeyle bildirilen ve gerekçesi yazılı talepler dosyada daha güçlü bir iz bırakır.
Tanık Listesinde Netlik
Tanık bildirimi yapılırken her tanığın hangi olguyu doğrulayacağı tek cümleyle açıklanmalıdır. Bu açıklama olmadan sunulan listeler, ilgisiz görülerek reddedilebilir. Tanığın olayı doğrudan mı gördüğü yoksa duyduğu üzerine mi beyanda bulunacağı da baştan belirtilmelidir.
Talep Reddedilirse Ne Yapılır
- Ret kararının tutanağa nasıl geçtiği duruşma çıkışında kontrol edilir.
- Reddin gerekçesi tespit edilir: ilgisizlik mi, gereksiz görülme mi, ulaşılamama mı?
- Talep, eksik yön giderilerek ve gerekçesi güçlendirilerek yenilenir.
- Karşı çıkış, esas hakkındaki savunmaya ayrı bir başlık olarak işlenir.
- Hüküm kurulması hâlinde, bu husus kanun yolu dilekçesinde bağımsız bir başlık olur.
Delilin Hukuka Uygunluğu Tartışması
- Delilin elde edildiği anda usulüne uygun karar bulunup bulunmadığı
- Arama, el koyma ve inceleme tutanaklarındaki imza ve tarih kayıtları
- Dijital materyalin kopyalanma ve muhafaza zincirinin kesintisizliği
- Bilirkişi incelemesine gönderilen materyalin dosyadakiyle aynı olduğunun gösterilmesi
- Beyanların hangi koşullarda ve kimin huzurunda alındığı
Eksik Delille Kurulan Hükme Karşı
Yargılama sonunda talep edilen delil toplanmadan hüküm kurulmuşsa, kanun yolu dilekçesinde bu eksikliğin sonuca etkisi somut biçimde anlatılmalıdır. Yalnızca talebin reddedildiğini belirtmek yeterli değildir; söz konusu delil toplansaydı hangi olgunun farklı değerlendirileceğinin gösterilmesi gerekir. Bu bağ kurulmadığında, usule ilişkin itiraz teknik bir şikâyet olarak kalır.
Ceza yargılamasında her dosyanın delil dengesi kendine özgüdür ve süreler dar işler. Duruşma öncesinde savunma planınızı bir hukukçuyla birlikte kurmanız, sonradan telafisi zor eksiklerin önüne geçer.