İddianamenin kabulüyle birlikte dosya artık savcılığın değil, mahkemenin denetimindedir. Bu geçiş çoğu kez fark edilmez ve talepler yanlış makama iletilmeye devam eder. CMK, kovuşturma evresinde hangi istemin duruşma mahkemesine, hangi başvurunun kanun yolu merciine yapılacağını ayrıntılı biçimde belirler; TCK'nın uygulanması ve 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz sonuçları da bu evrede şekillenir.
Kovuşturmanın Başlangıcı ve Takvimin Kurulması
İddianamenin kabul kararıyla birlikte duruşma günü belirlenir ve tebligatlar yapılır. Bu aşamada sanık, katılan ve vekilleri bakımından ayrı ayrı takvim tutulmalıdır: tensip kararının tebliği, delil listesinin sunulması gereken tarih, duruşma günleri ve varsa ara kararların yerine getirilmesi için verilen süreler. Ara kararın gereğinin süresinde yerine getirilmemesi, delilin toplanmamasına ve savunmanın zayıflamasına yol açar.
Duruşma Sürecinde Kaçırılmaması Gereken Anlar
- Katılma talebi, duruşmada ya da dilekçeyle zamanında ileri sürülmelidir.
- Tanık ve belge talepleri gerekçelendirilerek erken aşamada sunulmalıdır.
- Bilirkişi raporuna karşı beyan için verilen süre kaçırılmamalıdır.
- Esas hakkında mütalaadan sonra savunmanın yazılı olarak da sunulması yararlıdır.
- Mazeret bildirimi, duruşma gününden önce ve belgeye dayalı yapılmalıdır.
Kanun Yolu Dilekçesi Nereye Verilir?
Hükme karşı istinaf başvurusu, hükmü veren mahkemeye verilecek dilekçeyle ya da zabıt kâtibine yapılacak beyanla gerçekleştirilir; dosya bundan sonra bölge adliye mahkemesine gönderilir. Doğrudan üst mahkemeye gönderilen dilekçeler pratikte gecikmeye ve süre tartışmasına yol açar. İstinaf için tanınan süre kısadır ve hüküm yüze karşı açıklanmışsa açıklanma tarihinden, yokluğunda verilmişse tebliğ tarihinden itibaren işler. Bazı kararların kesin olduğu, bazılarının ise ancak sınırlı sebeplerle üst mercie taşınabildiği de dilekçe hazırlanmadan önce kontrol edilmelidir.
Gerekçeli Karar Beklenirken
Süresinde yapılan başvuruda gerekçelerin sonradan sunulabilmesi mümkündür; ancak başvurunun kendisi süreye tabidir. Bu nedenle gerekçeli karar tebliğ edilmedi diye beklemek, en sık karşılaşılan hak kaybı sebebidir. Başvuru süresinde yapılmalı, gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra ayrıntılı dilekçe ek olarak sunulmalıdır.
Kesinleşme Sonrası: İnfazın Muhatabı
Hüküm kesinleştiğinde dosyanın muhatabı bir kez daha değişir. İnfaza ilişkin işlemler infaz savcılığı üzerinden yürür; koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve infazın ertelenmesi gibi konularda 5275 sayılı Kanun uygulanır. İnfaz kurumunun işlem ve kararlarına karşı başvurunun muhatabı infaz hâkimliği, bu kararlara itirazın muhatabı ise ağır ceza mahkemesidir. Bu zincir bilinmediğinde, haklı bir talep aylarca sonuçsuz kalabilir.
Kovuşturma ve infaz evrelerinde merci sürekli değiştiği için, her aşamada dilekçenin muhatabını yeniden doğrulamak gerekir. Somut dosyanızda kanun yolu ve süre hesabı için hukuki destek almanız isabetli olur.