Ceza yargılamasında verilen her karara aynı yolla karşı çıkılmaz. Ceza Muhakemesi Kanunu itiraz, istinaf ve temyiz için ayrı rejimler öngörür; buna 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz uyuşmazlıkları da eklenir. Dilekçenin yanlış mercie verilmesi ya da yanlış kanun yolunun seçilmesi, süresi içinde yapılmış bir başvurunun bile sonuçsuz kalmasına yol açabilir.
Üç Kanun Yolunun Ayrımı
İtiraz, kural olarak hükmün kendisine değil; ara kararlara ve kanunda ayrıca gösterilen kararlara karşı işletilir. Hükme karşı ise istinaf, koşulları varsa temyiz gündeme gelir. Kararın adı bazen yanıltıcı olabildiğinden, tefhim veya tebliğ edilen metnin sonundaki kanun yolu bildirimi mutlaka okunmalıdır. Bildirimin hatalı olması hâlinde bu durum başvuranın aleyhine yorumlanmaz; ancak bunu peşinen varsaymak da risklidir.
İtiraz Dilekçesi Nereye Verilir
İtiraz, kararı veren mercie sunulur. Bu merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı incelemeye yetkili mercie gönderir. Dolayısıyla dilekçeyi doğrudan üst mercie götürmek gereksiz gecikme yaratır. Süre, kararın öğrenilmesinden itibaren işler ve kanunda öngörülen kısa süredir; sürenin son gününe bırakılan başvurularda evrakın hangi birimde kayda alındığı ayrı bir tartışma doğurur.
Koruma Tedbirlerine Karşı Yol
- Tutuklama ve adli kontrol kararlarında itirazın mercii kanunla belirlenmiştir
- Tahliye talebinin reddi ile tutukluluğun devamı kararları ayrı ayrı değerlendirilir
- El koyma ve arama kararlarında itiraz süresi ile şikâyet yolu karıştırılmamalıdır
- Dosyada gizlilik kararı varsa inceleme yetkisinin sınırları önceden öğrenilmelidir
Soruşturma Sonundaki Karar
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı başvuru, kararı veren savcılığın bağlı bulunduğu yer bakımından belirlenen sulh ceza hakimliğine yöneltilir. Bu başvuruda yeni delil sunulması ile mevcut delillerin değerlendirilmesindeki eksikliğe işaret edilmesi farklı sonuçlar doğurur; dilekçede hangi delilin toplanmadığı somut biçimde gösterilmelidir.
İnfaz Aşamasına Sarkan Uyuşmazlıklar
- Ceza infaz kurumu işlemlerine karşı başvurular infaz hakimliğine yapılır
- Denetimli serbestlik yükümlülüklerine ilişkin itirazlar ayrı bir hatta yürür
- Mahsup, içtima ve koşullu salıverilme hesaplarında yetkili merci farklıdır
- Adli para cezasının infazına ilişkin uyuşmazlıklar da bu kapsamda değerlendirilir
Ceza dosyalarında her aşamanın kendi takvimi ve kendi mercii vardır. Kararın tebliğ edildiği gün kanun yolunu ve süreyi bir hukukçuyla teyit etmeniz, esasa ilişkin savunmanızın usul nedeniyle değerlendirilmeden kalmasını önler.