Soruşturmadan kovuşturmaya geçildiğinde dosyanın muhatabı ve talep kanalları değişir. Savcılığa iletilmeye devam edilen dilekçeler, mahkemeye ulaşmadığı için işlevsiz kalır; itiraz süreleri ise beklemez. Aşağıda CMK, TCK ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ekseninde kovuşturma aşamasında hak kaybını önleyen mercii haritası verilmektedir.
İddianamenin Kabulüyle Değişen Adres
İddianame kabul edildiği anda dosya mahkemeye geçer. Delil toplanması, tanık dinlenmesi, bilirkişi incelemesi ve tedbirlerin kaldırılmasına ilişkin tüm talepler artık kovuşturmayı yürüten mahkemeye sunulur. Aynı talebi savcılığa göndermek, dosyanın esasına girmeden gecikmesine yol açar. Müşteki tarafında ise davaya katılma talebinin duruşmada usulüne uygun biçimde ileri sürülmesi gerekir; aksi halde kanun yollarına başvurma imkânı daralır.
Talep Türüne Göre Merci
- Tutukluluğa ve adli kontrole itiraz: kararı veren mercinin bağlı olduğu itiraz mercii.
- Delil toplanması, keşif ve bilirkişi talepleri: kovuşturmayı yürüten mahkeme.
- Hükümden sonra kanun yolu: istinaf incelemesi için bölge adliye mahkemesi.
- İnfaz aşamasındaki işlem ve uygulamalara şikâyet: infaz hâkimliği.
- Ceza infaz kurumu disiplin işlemleri: yine infaz hâkimliği kanalı.
Hak Kaybını Doğuran Sessiz Anlar
- Duruşmaya mazeretsiz katılmama nedeniyle beyan ve delil sunma fırsatının kaçırılması.
- Tebligatın eski adrese yapılması ve sürelerin farkında olunmadan geçmesi.
- Kısa kararla gerekçeli karar arasındaki dönemde başvuru süresinin yanlış hesaplanması.
- Talebin dilekçede açıkça ve ayrı başlıkla ileri sürülmemesi nedeniyle karara bağlanmaması.
- Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda sürecin sonuçlarının değerlendirilmeden geçilmesi.
Savunma Dosyasını Duruşmaya Hazır Tutmak
Etkili bir kovuşturma savunması, iddianamedeki her bir eylem iddiasının karşısına hangi delille cevap verildiğini gösteren bir tabloya dayanır. Tanık listesi, hangi tanığın hangi vakıayı ispat edeceğini belirtecek şekilde sunulmalı; teknik inceleme gerektiren dosyalarda uzman mütalaası, duruşma takvimiyle uyumlu biçimde önceden hazırlanmalıdır.
Karar Sonrası Planlama
Hüküm kurulduktan sonra izlenecek yol, yalnızca kanun yoluna başvurmaktan ibaret değildir. İnfazın hangi rejimde yerine getirileceği, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme hesaplarının doğru yapılıp yapılmadığı ayrıca kontrol edilmelidir; bu alandaki uyuşmazlıkların adresi mahkeme değil infaz hâkimliğidir.
Burada yer alan açıklamalar genel niteliktedir. Suçun türü, dosyanın aşaması ve kişinin sıfatı izlenecek yolu değiştirdiğinden, adım atmadan önce bir ceza hukukçusuyla çalışmanız gerekir.