Soruşturma evresinde verilen kararlara yöneltilen itirazlar, çoğu zaman kararın haksızlığını anlatan ancak yeni hiçbir veri sunmayan metinlerle sonuçsuz kalır. Bu rehber, soruşturma aşamasındaki itirazın hangi eksende kurulacağını ve dilekçenin hangi delillerle desteklenmesi gerektiğini konu alır.
Hangi Karara İtiraz Edildiği Netleşmeden Yazmayın
Soruşturma evresinde birden çok karar türü vardır ve her birinin mercii, süresi ve inceleme kapsamı farklıdır. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz, tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz, el koyma ve arama kararlarına itiraz ile gizlilik kararına ilişkin talepler aynı dilekçede birleştirilemez. CMK kapsamındaki bu ayrım gözetilmezse, dosya süresi içinde verilmiş olsa bile yanlış merciye gitmiş sayılabilir.
İtirazın Zeminini Kuran Üç Soru
- Karar, dosyadaki hangi somut delile dayandırılmıştır?
- Bu delilin işaret ettiği sonuç, tek olası açıklama mıdır?
- Toplanmadığı hâlde sonucu değiştirebilecek hangi delil vardır?
Üçüncü soru, itirazın en verimli bölümüdür. İncelenmemiş kamera kaydı, alınmamış tanık beyanı, istenmemiş hesap hareketi veya yapılmamış bilirkişi incelemesi somut olarak gösterildiğinde, itiraz soyut bir şikâyet olmaktan çıkar.
Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara İtiraz
Şikâyetçi konumundaki kişi bakımından bu karar, dosyanın kapanması anlamına gelir. İtiraz süresi kararın tebliğinden itibaren işlemeye başlar ve kısadır; tebliğ tarihini gösteren belge mutlaka saklanmalıdır. İtiraz dilekçesinde, savcılığın topladığı delillerle ulaştığı sonuç arasındaki boşluk gösterilmeli ve toplanması istenen delil kalem kalem yazılmalıdır. Genel ifadelerle eksik soruşturma yapıldığı belirtilmesi tek başına sonuç doğurmaz.
Koruma Tedbirlerine Karşı İtirazda Ölçülülük
Tutuklama ve adli kontrol kararlarına yönelik itirazda tartışma, isnadın esasından çok tedbirin gerekliliği ve ölçülülüğü üzerinde yürür. Sabit ikamet, düzenli iş ilişkisi, sağlık durumu ve dosyadaki delillerin büyük ölçüde toplanmış olması bu değerlendirmede belgeyle ortaya konulur. Cezanın infazına ilişkin talepler ise 5275 sayılı Kanun kapsamında ayrı bir usule tabidir ve soruşturma itirazıyla karıştırılmamalıdır.
Delil Eksikliğinin Yarattığı Kalıcı Sonuç
Soruşturma evresinde kaybedilen delillerin çoğu geri getirilemez. Kamera kayıtlarının saklama süresi dolar, dijital veriler cihaz değişimiyle silinir, tanıkların hatırladıkları belirsizleşir. Bu nedenle itiraz beklenmeden, delilin muhafazasına yönelik talepler ilgili birime en kısa sürede iletilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İsnadın niteliği ve dosyanın aşaması izlenecek usulü değiştirdiğinden, itiraz dilekçesi hazırlanmadan önce dosya içeriğinin bir hukukçu tarafından incelenmesi önem taşır.