Ceza soruşturmasında verilen kararların büyük bölümü kısa ve teknik metinlerdir; itiraz yolunu, süresini ve merciini bu metinden doğru okumak dosyanın kaderini belirler. Uygulamada en sık rastlanan kayıp, itirazın karara bakmakla görevli olmayan bir mercie yöneltilmesi ve bu sırada sürenin dolmasıdır. Aşağıdaki çerçeve, CMK, TCK ve 5275 CGTİHK ekseninde soruşturma evresi itirazlarında mercii riskini azaltmak için hazırlanmıştır.
Hangi Karar, Hangi Kanal
Soruşturma evresinde birbirinden farklı nitelikte kararlarla karşılaşılır: kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, tutuklama ve adli kontrol kararları, el koyma ve arama kararları, gizlilik kararı. Bunların bir kısmına karşı hâkimliğe itiraz edilir, bir kısmında ise mahkeme kararına karşı ayrı bir itiraz mercii vardır. İlk iş, kararın başlığına değil, altındaki kanuni dayanağa ve karar veren makama bakmaktır.
Sürenin Başladığı An
İtiraz süresi kararın verildiği tarihten değil, kural olarak ilgilisine bildirildiği veya öğrenildiği andan işlemeye başlar. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz için CMK'da öngörülen süre kararın tebliğinden itibaren on beş gündür. Tebligatın hangi adrese, kime ve hangi tarihte yapıldığı; müdafi ile şüpheliye ayrı ayrı tebliğ yapılıp yapılmadığı dosyada mutlaka not edilmelidir.
İtirazdan Önce İşaretlenecek Maddeler
- Kararı veren makam ve karar türü, evrak üzerinden birebir teyit edildi.
- Tebliğ tarihi, tebligat parçası üzerinden belgelendirildi.
- İtirazın yöneltileceği hâkimlik veya mahkeme, kararın dayanağına göre belirlendi.
- İtiraz dilekçesi, kararın hangi bölümüne yönelik olduğunu açıkça gösteriyor.
- Yeni delil ileri sürülüyorsa, bunun soruşturma dosyasındaki hangi eksiği kapattığı yazıldı.
İçerik Hatası, Mercii Hatası Kadar Maliyetlidir
İtiraz dilekçesinin doğru mercie ulaşması yeterli değildir. Soyut biçimde kararın hatalı olduğunu belirten metinler, dosyanın esasına dair inceleme yapılmasını sağlamaz. Etkili bir itiraz, hangi delilin toplanmadığını, hangi tanığın dinlenmediğini, hangi kayıt veya belgenin celbedilmediğini tek tek gösterir ve bunların isnat edilen eylemle bağını kurar. Böylece itiraz mercii önünde somut bir inceleme talebi doğar.
İnfaz Boyutunu Baştan Düşünmek
Soruşturma evresindeki kararlar, ilerleyen aşamalarda infaz rejimi bakımından da sonuç doğurur. Tutuklulukta geçen süre, adli kontrol tedbirlerinin niteliği ve el konulan mal varlığının durumu, 5275 CGTİHK çerçevesinde yürüyen infaz sürecine yansır. Bu nedenle itiraz stratejisi kurulurken yalnızca anlık tedbirin kaldırılması değil, dosyanın uzun vadeli görünümü de gözetilmelidir.
Bu metin bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır ve hiçbir dosyanın yerine geçmez. Ceza soruşturmalarında süreler kısa ve çoğu kez telafisizdir; kararı elinize aldığınız gün bir avukatla görüşmeniz gerçekçi bir tercihtir.