Ceza sürecinde soruşturma aşaması, kovuşturmaya göre daha sessiz ilerlediği için çoğu zaman hafife alınır. Oysa CMK kapsamında bu aşamada verilen kararlar, dosyanın kaderini büyük ölçüde belirler. TCK bakımından hangi suç tipinden hareket edildiği, 5275 sayılı CGTİHK bakımından ise infaz aşamasındaki sonuçlar, soruşturmada atılan adımlarla şekillenir.
Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına İtiraz
Şikâyetin ardından yeterli şüphe bulunmadığı sonucuna varılırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Bu karara karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Süre tebliğle başlar; kararın internetten öğrenilmesi ya da vekilin dosyayı incelemesi tek başına süreyi başlatmaz, ancak tebligatın usulüne uygun yapılmış olması halinde itiraz penceresi sessizce kapanır.
İtirazı Sonuç Doğurur Hale Getiren Unsurlar
İtiraz dilekçesinde kararın haksız olduğunu söylemek yeterli değildir; toplanmayan delilin gösterilmesi gerekir. Etkili itirazlar genellikle şu unsurları içerir:
- Dinlenmeyen tanığın kimliği ve neyi göreceği
- Celbedilmeyen kamera kaydı, banka hareketi veya iletişim kaydının kaynağı
- Alınmayan bilirkişi veya uzman incelemesinin konusu
- Dosyadaki çelişkinin hangi iki belge arasında bulunduğu
Tebligat Gecikmesinin Doğurduğu Sonuçlar
Ceza dosyalarında adres bilgisi çoğu zaman şikâyet tarihindeki adrestir. Taşınma bildirilmediğinde karar eski adrese tebliğ edilir ve itiraz süresi işler. Şüpheli konumundakiler bakımından ise ifade davetiyesinin ulaşmaması, yakalama kararına kadar giden bir zincir başlatabilir. Bu nedenle soruşturma boyunca adres ve iletişim bilgilerindeki her değişiklik, ilgili birime yazılı olarak bildirilmelidir.
Soruşturmada Erken Alınması Gereken Tedbirler
Dijital kayıtlar ve kamera görüntüleri kısa sürede silinir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde yalnızca olay anlatılmaz; hangi kaydın nereden ve ne kadar süre içinde temin edilmesi gerektiği de belirtilir. Müşteki bakımından dosyaya erken sunulan somut delil, kovuşturmaya yer olmadığı kararı riskini azaltır. Şüpheli bakımından ise lehe delillerin ifade öncesinde toplanması, savunmanın sonradan üretildiği izlenimini önler.
İtirazın Kabulü ve Sonrası
İtiraz kabul edilirse soruşturma yeniden ele alınır ve iddianame düzenlenmesi gündeme gelir. Reddedilmesi halinde ise yeni delil ortaya çıkmadıkça aynı fiil için yeniden soruşturma yapılamaz; bu nedenle itiraz dilekçesinin tek seferlik bir imkân olduğu unutulmamalıdır. Aynı dosyada birden fazla şüpheli varsa, itirazın kime yönelik olduğu açıkça belirtilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Dosyanızdaki suç tipi ve delil durumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, karar elinize ulaştığı gün hukuki destek almanız süre kaybını önler.