Ceza soruşturmasında süreler çoğu zaman sessiz işler. Dosyayla ilgili bir karar verildiğinde bunu öğrenmenin tek yolu tebligattır; tebligatın gecikmesi ya da yanlış adrese yapılması ise itiraz hakkının fiilen kullanılamamasına yol açar. Bu rehber, CMK ve TCK çerçevesinde soruşturma sürelerini takvime bağlamayı, 5275 sayılı Kanunun devreye girdiği aşamada nelerin değiştiğini konu almaktadır.
Sürenin Başladığı Anı Belirleyin
Şikâyete bağlı suçlarda süre, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar ve bu süre altı aydır. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği tartışmalıysa, bunu gösteren yazışma, rapor veya bildirim baştan dosyaya konulmalıdır. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise zamanaşımı süreleri ayrı bir hesaplama gerektirir.
Tebligat Gecikmesi Nerede Ortaya Çıkar
- Adres değişikliğinin bildirilmemesi nedeniyle evrakın eski adrese çıkarılması
- Vekil bulunmasına rağmen tebligatın yalnızca ilgiliye yapılmaya çalışılması
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın geç öğrenilmesi
- Bilirkişi raporuna diyecekler için verilen sürenin farkına varılamaması
Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar ve İtiraz
Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse, buna karşı itiraz süresi kararın tebliğinden itibaren on beş gündür ve itiraz sulh ceza hâkimliğine yapılır. İtiraz dilekçesinde yalnızca sonuca karşı çıkmak yeterli değildir; toplanmayan delilin ne olduğu ve nasıl bir sonuç doğuracağı somut biçimde gösterilmelidir.
Süre Kaçırıldıysa Ne Yapılabilir
Kusuru olmaksızın süreyi kaçıran kişi bakımından eski hale getirme yolu bulunmaktadır. Bu yolda belirleyici olan, engelin ortadan kalktığı tarihin ve kusursuzluğun belgelenmesidir; hastane kaydı, adres kaydı veya tebligat evrakındaki usulsüzlük bu kapsamda değerlendirilir. Talebin, engelin kalkmasından sonra gecikmeksizin yapılması gerekir.
Takvim Kurmanın Pratik Yolu
- Öğrenme tarihi, şikâyet tarihi ve ifade tarihleri tek bir tabloya yazılır.
- Her tebligat için tebellüğ tarihi ve son gün ayrı sütunda tutulur.
- Son günden birkaç gün önceye ara kontrol tarihi konur.
- Adres ve vekâlet bilgilerindeki her değişiklik ilgili mercie bildirilir.
İnfaz aşamasına geçildiğinde 5275 sayılı Kanun kapsamındaki talep ve şikâyetler bakımından ayrı bir süre düzeni işlemeye başlar; bu nedenle takvim, karar kesinleştikten sonra da kapatılmamalıdır.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Suçun niteliği ve dosyanın aşaması sürelerin hesabını değiştirebileceğinden, kendi durumunuz için mesleki destek almanız gerekir.