İş kazası sonrası açılacak taleplerde ilk sorulan soru genellikle arabuluculuğa gidilip gidilmeyeceğidir. 7036 sayılı Kanun ile getirilen dava şartı arabuluculuk, işçilik alacaklarının önemli bölümünü kapsarken iş kazasından doğan tazminat talepleri bakımından farklı bir tablo ortaya çıkar. Bu ayrımın yanlış kurulması, hem gereksiz bir arabuluculuk süreci hem de dava şartı yokluğu nedeniyle usulden ret riski doğurur. Aşağıda kapsam sınırları, hazırlık listesi ve anlaşma belgesinin kalıcı sonuçları ele alınmaktadır.
Kapsam Ayrımını Baştan Netleştirmek
İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemleri ile bunlara bağlı rücu talepleri, zorunlu arabuluculuğun dışında tutulmuştur. Buna karşılık aynı kişinin kıdem, ihbar, fazla çalışma gibi işçilik alacakları için dava şartı arabuluculuk gündemdedir. Aynı olaydan doğan taleplerin bir kısmı arabuluculuğa tabi olup diğer kısmı olmadığında, taleplerin hangi başlıkta ileri sürüleceği en başta ayrıştırılmalıdır.
Görüşme Öncesi Risk Azaltma Listesi
- İş kazası bildiriminin yapılıp yapılmadığı ve bildirim tarihi
- Kaza tutanağı, olay yeri fotoğrafları ve varsa kamera kaydı talebi
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki eğitim, risk değerlendirmesi ve kişisel koruyucu donanım kayıtları
- Sağlık kurulu raporu, tedavi evrakı ve iş göremezlik belgeleri
- 5510 sayılı Kanun kapsamında yapılan ödemeler ve kurum dosyası
- Ücretin gerçek düzeyini gösteren banka ve bordro kayıtları
Anlaşma Belgesinin İleriye Dönük Etkisi
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, kapsamına giren talepler bakımından uyuşmazlığı sona erdirir. Bu nedenle belgede hangi alacakların hangi dönem için kapatıldığı açık yazılmalıdır. Kalıcı iş göremezlik oranı henüz kesinleşmemişken imzalanan geniş kapsamlı ibra ifadeleri, sonradan ortaya çıkan zararın istenmesini güçleştirir. Anlaşma yalnızca işçilik alacaklarını kapsıyorsa, tazminat taleplerinin saklı tutulduğu belgede yazılı olmalıdır.
Anlaşmama Hâlinde Dava Takvimi
Görüşme anlaşmazlıkla sonuçlandığında son tutanağın tarihi, dava süresi bakımından bir başlangıç noktası oluşturur. Bu tarih dosya kapağına yazılmalı, kusur ve tazminat hesabı için gerekli teknik incelemenin dava dilekçesiyle birlikte talep edilmesi planlanmalıdır. Kusur dağılımı tartışmalı dosyalarda işverenin savunmasına dayanak olabilecek kayıtların da önceden istenmesi, ispat yükünü hafifletir.
Kapanış
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir; kazanın oluş biçimi, sigortalılık durumu ve rapor içerikleri sonucu doğrudan etkiler. İmza atmadan önce anlaşma metnindeki kapsam ifadelerinin bir hukukçuya okutulması, telafisi güç sonuçların önüne geçer.