İş ve sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında birden çok bir aylık süre aynı anda işleyebilir ve bunlar birbirine karıştırıldığında dava usulden reddedilir. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve 6331 sayılı Kanun aynı olayın farklı yüzlerini düzenler. Bu rehber, süre ve dava şartı hatalarını dosya açılmadan yakalamak için hazırlanmıştır.
Hangi Süre Hangi Talebe Ait
Fesih bildirimine karşı işe iade talebinde, bildirimin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa son tutanak tarihinden itibaren kısa bir süre içinde dava açılır. Buna karşılık kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklar için zamanaşımı süreleri farklıdır. SGK işlemlerine karşı ise Kuruma başvuru dava şartıdır ve Kurumun cevap süresi beklenmeden açılan dava reddedilebilir.
Kuruma Başvuru Aşamasının Kontrolü
- Başvurunun hangi birime, hangi tarihte ve nasıl yapıldığını gösteren kayıt.
- Talebin konusu: hizmet tespiti, prim borcu, emeklilik şartları ya da iş kazası bildirimi.
- Kurum cevabının tebliğ tarihi ve cevapta belirtilen gerekçe.
- Cevap verilmemesi halinde sessizliğin ne zaman ret sayılacağı.
- İşveren aleyhine açılacak davada husumetin doğru yöneltilip yöneltilmediği.
Hizmet Tespitinde Delil Düzeni
Hizmet tespiti davalarında kayıt dışı çalışmanın ispatı ağır bir yük getirir. İşyeri kayıtları, ücret bordroları, banka ödemeleri, giriş çıkış kayıtları ve aynı dönemde çalışan bordro tanıklarının beyanı birlikte değerlendirilir. Yalnızca tanık beyanına dayanan dosyalarda, tanıkların aynı işyerinde ve aynı dönemde çalıştığının belgelenmesi belirleyici olur.
İş Kazası Dosyalarında Paralel Yürüyen Süreçler
Bir iş kazasında aynı anda SGK süreci, cezai soruşturma ve tazminat davası yürüyebilir. İş güvenliği mevzuatı kapsamında düzenlenen eğitim kayıtları, risk değerlendirme raporları ve kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri her üç dosyada da kullanılır. Bu belgelerin olaydan sonra tamamlanmaya çalışılması, kusur değerlendirmesinde aleyhe sonuç doğurur.
Arabuluculuk Masasında Karar Anı
Arabuluculuk, işçi açısından hızlı tahsilat sağlarken; kapsamı geniş yazılmış bir anlaşma tutanağı, sonradan fark edilen alacakların istenmesini engelleyebilir. İşveren açısından ise anlaşma, ileride açılacak davaların önünü kesmesi bakımından değerlidir. Bu nedenle tutanakta hangi alacak kalemlerinin kapsandığı, hangilerinin saklı tutulduğu tek tek yazılmalı; genel ifadelerle yetinilmemelidir.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Fesih türü, çalışma süresi ve işyerinin niteliği sonucu değiştirir. Fesih ya da Kurum cevabı elinize ulaştığında süre işlemeye başladığından, gecikmeden hukuki destek alınması önerilir.