İş sözleşmesi feshedilen çalışan için işe iade süreci, birbirine bağlı ve kısa sürelerden oluşan bir zincirdir. Bu zincirin ilk halkası olan bir aylık başvuru süresi kaçırıldığında, feshin geçersizliği ne kadar açık olursa olsun talep esasa girilmeden reddedilir. 4857 ve 7036 sayılı düzenlemeler çerçevesinde, süre takvimi ile arabuluculuk masasında verilecek karar aşağıda ele alınmıştır.
Süre Zinciri: Fesih, Arabuluculuk, Dava
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Taraflar anlaşamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu iki süre birbirinin devamıdır ve ikisinden herhangi birinin kaçırılması sonucu değiştirmez. Sürenin başlangıcı bakımından belirleyici olan, feshin öğrenildiği tarih değil bildirimin usulüne uygun olarak tebliğ edildiği tarihtir; bu nedenle tebligat evrakı en başta kayıt altına alınmalıdır.
Başvuru Öncesi Şartların Ön Kontrolü
- İşyerinde çalışan sayısının kanunda aranan eşiği karşılayıp karşılamadığı
- Çalışanın kıdeminin gerekli asgari süreyi doldurup doldurmadığı
- Sözleşmenin belirsiz süreli olup olmadığı
- Kişinin işveren vekili konumunda bulunup bulunmadığı
- Fesih bildiriminin yazılı yapılıp yapılmadığı ve sebebin açık gösterilip gösterilmediği
Arabuluculukta Anlaşmanın Sonuçları
Masada varılan anlaşma, işe iade talebinin kapsamını doğrudan etkiler. Anlaşma halinde, çalışanın işe başlatılıp başlatılmayacağı, başlatılmayacaksa ödenecek tazminat ve boşta geçen süreye ilişkin ücret alacağının ayrı ayrı ve tutar olarak belirlenmesi gerekir. Bu kalemler tek bir toplam rakam içinde eritildiğinde, sonradan sigorta bildirimi ve diğer alacaklar bakımından tereddüt doğar. Ayrıca anlaşma metninde kıdem ve ihbar tazminatı gibi kalemlerin kapsam içinde mi dışında mı olduğu açıkça yazılmalıdır.
Anlaşma ile Dava Arasındaki Karar
Fesih sebebi belgeye dayanıyor, savunma alınmış ve süreç usulüne uygun yürütülmüşse dava riskinin daha yüksek olduğu kabul edilebilir. Buna karşılık fesih yazılı yapılmamış, sebep gösterilmemiş ya da gösterilen sebep dosyadaki belgelerle çelişiyorsa çalışan bakımından pozisyon güçlenir. İşveren tarafında ise yargılamanın uzaması, boşta geçen süre ücretinin ve işe başlatmama tazminatının yükünü artırabileceğinden, erken aşamada gerçekçi bir değerlendirme yapılması önemlidir.
Masaya Oturmadan Kontrol Listesi
- Fesih bildirimi ve tebliğ tarihinin belgelenmesi
- Bir aylık ve iki haftalık sürelerin takvime işlenmesi
- Bordro, puantaj ve savunma yazışmalarının toplanması
- Anlaşma halinde her kalemin ayrı tutarla yazılması
- İşe başlama başvurusunun süresinde yapılacağının planlanması
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; işyerinin yapısı ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebilir. Süreye bağlı bir hak kaybı yaşamamak için fesih bildirimini aldığınız gün hukuki değerlendirme başlatmanız önerilir.