İş kazası sonrası açılan dosyalarda tartışma çoğu zaman tazminatla sınırlı kalmaz; kaza öncesindeki çalışma düzeni, vardiya yoğunluğu ve ödenmemiş fazla mesai alacakları da masaya gelir. Bu rehber, iki talebin birbirinden farklı usul rejimine tabi olmasından doğan pratik sorunları ve dosyanın hangi noktada sulhle kapatılabileceğini ele alır.
İki Talep, İki Ayrı Usul Yolu
4857 ve 7036 sayılı düzenlemeler bakımından işçilik alacakları için arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara bağlı tespit, itiraz ve rücu davaları bu şartın dışında tutulmuştur. Yani fazla mesai alacağı için arabuluculuk zorunlu, kaza tazminatı için doğrudan dava mümkündür. Bu ayrım gözden kaçtığında, arabuluculuğa hiç götürülmemiş alacak kalemi esasa girilmeden usulden reddedilir ve zaman kaybedilir.
Fazla Mesai Kayıtlarının Kaza Dosyasındaki İkinci İşlevi
Fazla çalışma kayıtları yalnızca bir alacak kalemini değil, işverenin 6331 kapsamındaki gözetim ve önlem alma yükümlülüğünü de aydınlatır. Dinlenme aralığı verilmeden yürütülen uzun vardiyalar, kusur oranının belirlenmesinde ve bilirkişi incelemesinde ayrı bir başlık haline gelir. Bu nedenle puantaj ve vardiya çizelgeleri, tazminat dosyasında da delil olarak sunulmalıdır.
Toplanması Gereken Kayıtlar
- Puantaj cetvelleri ve elektronik giriş–çıkış kayıtları
- Ücret bordrolarında fazla mesai tahakkuku bulunup bulunmadığı
- Kaza tespit tutanağı ve iş müfettişi incelemesi varsa raporu
- SGK bildirim ve işe giriş–çıkış kayıtları
- Vardiya planları, mesai talimatı içeren yazışmalar ve tanık listesi
Arabuluculuk Tutanağındaki Genel İbra İbaresi
Uygulamadaki en ağır risk, alacak müzakeresi sonunda imzalanan tutanağa "karşılıklı olarak hiçbir talebim kalmamıştır" biçiminde geniş bir ibare konulmasıdır. Böyle bir ifade, sonradan açılacak kaza tazminatı bakımından tartışma doğurur. Anlaşma metninde hangi kalemlerin kapsandığı tek tek yazılmalı, kaza kaynaklı talepler açıkça saklı tutulmalıdır. Bordroda tahakkuk görünen dönemler için yazılı delil kuralının devreye gireceği de müzakere öncesinde hesaba katılmalıdır.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her dosyanın kusur dağılımı, sürekli iş göremezlik oranı ve kayıt durumu sonucu değiştirir. Sulh teklifini kabul etmeden önce dosyanızı bir avukatla birlikte kalem kalem hesaplatmanız yerinde olur.