İşçilik alacakları içinde en çok tartışılan kalem fazla mesaidir; çünkü çalışmanın kendisi kadar, ne kadar çalışıldığı da ispat konusudur. 4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu birlikte okunduğunda, bu iddianın hangi kayıtlarla desteklenebileceği ve hangi yolun izleneceği netleşir.
Kayıt Nerede Aranır
- İşyeri giriş çıkış sistemi, kartlı geçiş ya da parmak izi kayıtları
- Bordrolarda fazla mesai tahakkuku bulunup bulunmadığı ve ihtirazi kayıt konulup konulmadığı
- Banka hesabına yatan tutarlarla bordro arasındaki fark
- Vardiya çizelgeleri, servis listeleri ve nöbet kayıtları
- Kurumsal e-posta, iş uygulaması bildirimleri ve mesai dışı gönderilen iş talimatları
Bu kayıtların çoğu işverenin elindedir. Bu nedenle dava dilekçesinde belgelerin dosyaya celbi ayrıca talep edilmeli; hangi belgenin hangi kurumdan isteneceği tek tek yazılmalıdır.
Tanık Beyanının Sınırları
Yazılı kayıt bulunmayan dosyalarda tanık beyanı önem kazanır; ancak tanığın çalışma dönemi, davacıyla aynı birimde bulunup bulunmadığı ve kendi açtığı bir davanın olup olmadığı beyanın ağırlığını etkiler. Bu nedenle tanık listesi hazırlanırken, tanığın davacıyla hangi tarih aralığında ve hangi mesai düzeninde birlikte çalıştığı önceden tespit edilmelidir. Tüm çalışma dönemini kapsamayan bir beyanla, dönemin tamamı için talepte bulunmak dosyada zayıflık yaratır.
Kuruma Yönelen Uyuşmazlık ile İşverene Yönelen Talebin Ayrımı
Sigortalılık süresinin ya da prime esas kazancın eksik bildirildiği iddiası ile işverenden fazla mesai ücreti talebi, aynı olgudan doğsa bile aynı usule tabi değildir. Kurumun taraf olduğu tespit uyuşmazlıkları ile işçi ve işveren arasındaki alacak talepleri farklı yollarla ilerler; işçilik alacaklarında dava öncesi arabuluculuk aşamasının tamamlanmış olması aranır. Bu ayrım gözden kaçırıldığında dosya usulden geri döner.
Arabuluculuk Masasında Fazla Mesai
Fazla mesai, masada en çok indirime uğrayan kalemdir; çünkü karşı taraf kayıt eksikliğini pazarlık gücü olarak kullanır. Görüşmeye giderken üç sayı hazır olmalıdır: talep edilen brüt tutar, kayıtlarla tam olarak desteklenebilen tutar ve kabul edilebilecek alt sınır. Anlaşma metninde hangi alacak kalemlerinin kapsandığı açıkça sayılmalı; genel ibare ile diğer tüm alacaklardan feragat edildiği yazılmamalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak, açılacak davanın dava şartını karşılayan belgedir.
Bu içerik genel bilgilendirme sunar. Çalışma düzeni, sektör ve işyerindeki kayıt altyapısı ispat imkânlarını doğrudan değiştirdiğinden, talep oluşturmadan önce dosyanın hukukçu ile değerlendirilmesi önerilir.