İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman hukuki nitelendirme değil, kaza anından itibaren tutulan kayıtların bütünlüğüdür. Aşağıdaki liste, 4857, 6331, 5510 ve 7036 çerçevesinde iş kazasının ispatını sırayla denetlenebilir başlıklara ayırır ve bildirim ile tebligat gecikmelerinin doğurduğu kayıplara odaklanır.
Kaza Anından İlk Güne Kadar Toplanacaklar
- İşyerinde tutulan olay tutanağı ve tutanağı imzalayanların görev unvanları
- Kolluğa yapılan ihbar kaydı ve varsa olay yeri görüntüleri
- Acil servis kaydı, ilk muayene bulgusu ve sevk evrakı
- Kazanın işverence Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiğini gösteren belge
- Kazadan önceki vardiya çizelgesi, görevlendirme yazısı ve fazla çalışma kayıtları
6331 Kapsamındaki Belgeler Neden Kritik
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı işverene risk değerlendirmesi yapma, eğitim verme ve koruyucu donanım sağlama yükümlülüğü yükler. Bu belgelerin varlığı kadar tarihleri de önemlidir: kaza tarihinden sonra düzenlenmiş bir eğitim kaydı, dosyada işverenin lehine değil aleyhine yorumlanabilecek bir işaret üretir. Bu nedenle risk değerlendirme raporu, eğitim katılım imza çizelgeleri ve donanım zimmet tutanakları tarih sırasına göre ayrı bir klasörde toplanmalıdır.
Tebligat Gecikmesinin Somut Sonucu
Uygulamada en sık görülen hak kaybı, Kurum işlemine, denetim raporuna veya işveren bildirimine ilişkin yazının eski adrese gönderilmesi ve ilgilinin durumu geç öğrenmesidir. Adres değişikliğinin yazılı olarak bildirilmemesi, tebligatın usulüne uygun sayılması sonucunu doğurabilir. Tedavi veya rapor sürecinde olan bir kişi için bu, itiraz penceresinin fiilen kapanması anlamına gelir. Bu riski azaltmak için tebliğ zarflarının saklanması, tebliğ tarihlerinin tek bir çizelgeye işlenmesi ve elektronik tebligat kutusunun düzenli kontrolü gerekir.
İspat Yükü ve Karşı Delil
Olayın iş kazası niteliği, illiyet bağı ve kusur oranı ayrı ayrı tartışılan konulardır. Kusur incelemesi çoğunlukla bilirkişi raporuna dayandığından, rapora karşı beyanda hangi teknik verinin eksik değerlendirildiği somut olarak gösterilmelidir. Genel itiraz cümleleri yerine, raporun dayandığı belgeye atıf yapan ve karşı belgeyi ekleyen bir itiraz metni daha etkilidir.
Dosyayı Zayıflatan Tipik Hatalar
- Tanık listesinin yalnızca hâlen aynı işyerinde çalışanlardan oluşturulması
- Tedavi sürecine ilişkin epikriz ve kontrol raporlarının toplanmaması
- Maluliyet ve iş göremezlik değerlendirmesinin dosyaya geç girmesi
- Talep kalemlerinin hesaplanabilir biçimde ayrıştırılmaması
Buradaki başlıklar genel bir yol haritasıdır; her iş kazasının kendi teknik ve tıbbi verisi vardır. Süre hesabı, görevli yargı yeri ve talep türü somut dosyada değişebileceğinden, işlem yapmadan önce dosyanın tümünü gören bir hukukçuyla değerlendirme yapılması yerinde olur.