Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında dosyayı ayakta tutan şey anlatım değil, kayıt sistemleriyle doğrulanabilen belgelerdir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunların kesiştiği bu alanda hizmet tespiti, prim gün sayısı, meslek hastalığı ve iş kazası dosyaları birbirinden farklı ispat araçları gerektirir. Bu rehber, tebligat gecikmesi ile birlikte ispat eksikliğinin yarattığı riski azaltmaya odaklanır.
İspat Yükü Nerede Durur?
Çalışmanın varlığını ileri süren tarafın iddiasını somut verilerle desteklemesi beklenir; buna karşılık işverenin kayıt tutma yükümlülüğü, bazı konularda dengeyi değiştirir. Bordro, puantaj, işe giriş bildirgesi ve ücret ödemelerine ilişkin banka kayıtları gibi belgeler işveren tarafında olduğundan, bunların sunulmaması veya çelişkili olması dosyanın seyrini etkiler. Tanık beyanı ise tek başına değil, kayıtlarla birlikte okunduğunda değer kazanır.
Kurum Yazısının Geç Ulaşması
Sosyal güvenlik kurumunun tespit, borç veya ret yazıları belirli bir süre içinde değerlendirilmeyi gerektirir. Adres değişikliğinin bildirilmemesi, işyeri kapanışı sonrası yazışmaların eski adrese gitmesi ya da elektronik bildirim kanalının izlenmemesi, itiraz süresinin farkına varılmadan geçmesine yol açar. Yazının kuruma geliş tarihi ile ilgiliye ulaşma tarihi arasındaki fark, sonradan tartışma konusu olduğunda ancak kayıtla ispatlanabilir.
Belge Haritası
- İşe giriş ve çıkış bildirgeleri ile hizmet dökümü
- Aylık prim ve hizmet belgeleri, puantaj ve mesai kayıtları
- Ücretin banka üzerinden ödendiğini gösteren hesap hareketleri
- İş kazası bildirimi, tutanaklar ve olay sonrası sağlık kayıtları
- 6331 kapsamındaki risk değerlendirmesi, eğitim ve kişisel koruyucu donanım kayıtları
- Aynı işyerinde çalışmış ve kayden doğrulanabilir tanık listesi
Dosya Kurulumu İçin Kontrol Listesi
- Talep, hizmet tespiti mi yoksa alacak mı olduğu netleştirilerek tek eksene oturtulur.
- Çalışma dönemi, ay ay tablo halinde çıkarılıp kurum kayıtlarıyla karşılaştırılır.
- Kurum yazılarının tebliğ tarihleri ayrı bir takvimde izlenir.
- Zorunlu arabuluculuk kapsamına giren talepler ayrıştırılarak süre planı yapılır.
- Eksik belgeler için kurum ve işverenden talep listesi hazırlanır.
Kısa Değerlendirme
Sosyal güvenlik dosyalarında iyi kurulmuş bir belge düzeni, uzun dilekçelerden daha etkilidir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; çalışma biçimi, dönem ve işyerinin durumu ispat stratejisini değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde hukuki görüş alınması tavsiye edilir.