Sistematik biçimde yıldırma anlamına gelen mobbing iddiası, iş yargılamasının ispat açısından en zorlu başlıklarından biridir. Çünkü davranışlar tek tek bakıldığında sıradan görünür; anlam kazandıkları yer süreklilik ve yoğunluktur. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bu alanda, işçinin atacağı ilk adım genellikle sonucun tamamını belirler.
Ayrılmadan önce kurulması gereken kayıt
Mobbing dosyalarının büyük bölümü, işçi işten ayrıldıktan sonra delil toplamaya başladığı için zayıf kalır. Oysa iş ilişkisi devam ederken erişilebilen görev değişikliği yazıları, savunma istem yazıları, izin talep formları, vardiya çizelgeleri ve kurumsal yazışmalar sonradan elde edilemez. Bu belgelerin tarih sırasıyla saklanması, davranışların süreklilik gösterdiğini ortaya koyan tek somut yoldur.
Süreler: fesih kararının takvimi
Mobbing sebebiyle haklı nedenle fesih düşünülüyorsa, İş Kanunu'nun haklı fesih için öngördüğü kısa hak düşürücü süre gözetilmelidir. İşveren tarafından yapılan fesih söz konusuysa ve iş güvencesi kapsamındaysanız, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılır. Bu takvimin kaçırılması, iddianın esasına hiç girilmeden dosyanın kapanmasına yol açar.
Delil eksikliğinin tipik görünümleri
- Yalnızca sözlü beyana dayanılması, hiçbir yazılı kayıt sunulmaması.
- Tanık olarak yalnızca hâlen aynı işyerinde çalışan kişilerin gösterilmesi.
- Sağlık başvurularının yapılmaması ya da yapılsa da dosyaya sunulmaması.
- Kurum içi şikâyet mekanizmasının hiç kullanılmaması ve bu tercihin gerekçelendirilmemesi.
- İş sağlığı ve güvenliği mevzuatından doğan yükümlülüklere ilişkin kayıtların istenmemesi.
Talebi doğru kurmak
Mobbing iddiası tek başına bir talep değildir; kıdem ve ihbar tazminatı, manevi tazminat, eşit davranma yükümlülüğüne aykırılıktan doğan talepler ve varsa işe iade istemi ayrı ayrı ileri sürülmelidir. Sosyal güvenlik boyutu bulunan hâllerde ilgili kurum kayıtlarının da celbi istenmelidir.
Kısa uyarı
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve her işyeri ilişkisi kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Özellikle fesih kararı verilmeden önce, süreler ve delil durumu birlikte gözden geçirilerek profesyonel görüş alınması güçlü biçimde tavsiye edilir.