İş kazası dosyalarında tartışma çoğu zaman kazanın yaşandığı değil, kazanın nasıl kayda geçtiği üzerinedir. Kıdem hesabı ve tazminat kalemleri, ancak çalışma süresi, ücret ve kusur oranı belgeyle ortaya konabildiğinde gerçek karşılığını bulur. Bu rehber 4857, 6331, 5510 ve 7036 sayılı Kanunlar ekseninde, delil eksikliğinin hesabı nasıl aşağı çektiğini anlatır.
Kazanın İlk Kaydı Her Şeyi Belirler
Olay yerinde tutulan tutanak, sağlık kuruluşuna yapılan ilk başvurunun kaydı ve işverence kuruma yapılan bildirim, sonraki tüm değerlendirmenin çıkış noktasıdır. Kazanın basit bir rahatsızlık gibi kaydedilmesi, ilerleyen aşamada olayın iş kazası niteliğini tartışmalı hale getirir. İlk müdahale evrakında anlatılan olay akışı ile sonradan verilen ifadelerin çelişmesi, kusur incelemesinde aleyhe okunur.
Kıdem Hesabında Ücretin Gerçek Yüzü
Kıdem tazminatı, sadece bordroda görünen çıplak ücret üzerinden değil, süreklilik gösteren para ve para ile ölçülebilir menfaatlerin eklendiği giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır. Bu nedenle şu kayıtlar dosyada bulunmalıdır:
- Yol ve yemek yardımının fiilen sağlandığını gösteren kayıtlar
- Düzenli ikramiye ve prim ödemelerinin banka dökümü
- Fazla çalışmayı gösteren giriş çıkış kayıtları veya puantaj
- Hizmet süresini gösteren sigorta hizmet dökümü
İş Güvenliği Yükümlülüğü Nasıl Tartışılır
6331 sayılı Kanun kapsamında risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, kusur dağılımını doğrudan etkiler. Eğitim verildiği halde imzalı tutanağı bulunmayan işveren, uygulamada eğitimi hiç vermemiş gibi bir konumda kalabilir. Aynı şekilde çalışanın talimata aykırı davrandığı iddiası da yazılı talimat ve uyarı kaydına dayanmıyorsa soyut kalır.
Usul Ayrımı: Arabuluculuk Her Talep İçin Değil
İşçilik alacaklarında dava şartı olarak arabuluculuğa başvurulması gerekirken, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından bu şart öngörülmemiştir. Talepler tek dilekçede birleştirilirken bu ayrımın gözden kaçması, dosyanın usulden geri dönmesine yol açabilir.
Kapanış Notu
İş kazası dosyalarında zaman, delilin aleyhine çalışır: tanıklar işten ayrılır, kamera kayıtları silinir, makine değiştirilir. Kazadan sonraki ilk haftalarda kayıtların çıktısını almak, sonraki yıllarda yapılacak hesabın güvencesidir. Her olayın hesap parametreleri farklı olduğundan, dosyanızı bir iş hukuku uygulayıcısıyla birlikte gözden geçirmeniz uygun olur.