Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman hukuki yorum değil, fiili durumun kayıtlarla örtüştürülebilmesidir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesiştiği bu alanda rehberimiz, ispat stratejisine ve dosyaların en sık takıldığı yer olan delil eksikliğine odaklanıyor.
Kurum Kaydı ile Fiili Durum Çeliştiğinde
Hizmet tespiti, sigortalılık başlangıcı, prime esas kazancın gerçek tutarı gibi uyuşmazlıklarda kurum kayıtları başlangıç noktasıdır; ancak bu kayıtlar aksi ispatlanamaz nitelikte değildir. Kayıtla fiili durumun ayrıştığı iddia ediliyorsa, ayrışmanın hangi dönemde ve hangi nedenle oluştuğu tarih aralığı verilerek anlatılmalıdır. "Kayıt dışı çalıştım" biçimindeki genel ifade, dönemi ve işyerini somutlaştırmadığı sürece incelemeye elverişli hâle gelmez.
Kamusal Nitelik ve Resen Araştırma
Bu tür davalar kamu düzenini ilgilendirdiğinden, mahkeme tarafların sunduğu delillerle sınırlı kalmaksızın araştırma yapabilir. Bu, tarafın hazırlıksız olabileceği anlamına gelmez; aksine dilekçede araştırma yönünün gösterilmesi süreci hızlandırır. Dilekçede hangi kurumdan hangi kaydın istenmesi gerektiği tek tek belirtilmelidir.
Toplanması Gereken Kayıt Seti
- İşyerinin sicil bilgileri ve ilgili dönemdeki bildirge kayıtları
- Ücret ödemelerine ilişkin banka hareketleri ve bordrolar
- Vergi dairesi ve meslek kuruluşu nezdindeki işyeri kayıtları
- İşyerine giriş-çıkış, servis, yemek veya kimlik kartı kayıtları
- Aynı dönemde aynı işyerinde bildirilmiş çalışanların listesi
Son madde özellikle önemlidir: tanık deliline başvurulacaksa, tanığın aynı dönemde ve aynı işyerinde bildirilmiş olması beyanın ağırlığını belirgin biçimde artırır. Komşu işyeri çalışanlarının beyanı ise çevre araştırmasında tamamlayıcı işlev görür.
Dava Öncesi Başvuru ve Süre Disiplini
- Uyuşmazlığın konusuna göre kuruma yapılması gereken başvuru tamamlanır ve kaydı saklanır.
- Kurumun cevabı ya da cevapsız kalan başvurunun tarihi belgelenir.
- Talep kalemleri dönem dönem ayrıştırılarak hesaplanır; tek toplam rakam yerine dönemsel tablo sunulur.
- İş kazası veya meslek hastalığı iddiası varsa, olay tarihindeki kayıtlar ve iş güvenliği belgeleri ayrı bir klasörde toplanır.
- Bilirkişi incelemesi öncesinde hesap yöntemine ilişkin itirazlar yazılı olarak dosyaya konulur.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunmaktadır. Çalışma biçimi, işyerinin niteliği ve talep edilen dönem sonucu doğrudan etkilediğinden, başvuru öncesinde elinizdeki belgelerin bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi, sonradan telafisi zor eksikliklerin önüne geçer.