İş sözleşmesinin feshinden sonra açılan dosyaların önemli bölümünde esas tartışma haklılık değil, sürenin doğru yönetilip yönetilmediğidir. İşe iade talebi ile kıdem tazminatı hesabı aynı fesihten doğsa da farklı takvimlere ve farklı ispat malzemesine dayanır. İkisini tek bir plan içinde kurgulamak, sonradan telafisi olmayan kayıpları önler.
Takvimin Sıfır Noktası: Fesih Bildirimi
Süreler, çoğu durumda fesih bildiriminin işçiye ulaştığı andan itibaren işlemeye başlar. Bu nedenle bildirimin şekli, tarihi ve tebliğ biçimi dosyanın ilk sayfasına yazılmalıdır. Sözlü fesihte veya işçinin işyerine alınmadığı durumlarda tarihin nasıl ispatlanacağı baştan düşünülmelidir; noter ihtarı, işyerine giriş kayıtları ve yazışmalar bu noktada belirleyici olur.
Arabuluculuk Aşaması Atlanamaz
7036 sayılı Kanun uyarınca işçi ile işveren arasındaki alacak ve işe iade uyuşmazlıklarında arabulucuya başvuru dava şartıdır. İşe iade tarafında bu başvurunun kanuni süre içinde yapılması gerekir; anlaşamama tutanağından sonra dava için tanınan süre de ayrıca işler. Uygulamada en sık görülen kayıp, arabuluculuğa zamanında gidilmesine rağmen tutanak sonrası dava süresinin kaçırılmasıdır.
Kıdem Hesabının Gerçek Konusu: Ücretin İspatı
Kıdem ve ihbar hesapları, giydirilmiş ücret üzerinden yapıldığından tartışma çoğu kez ücretin gerçek tutarına kayar. Bordroda görünen tutarın altında ödeme yapıldığı iddiası, delil olmadan sonuç doğurmaz. Toplanması gereken malzeme şudur:
- Banka hesap dökümleri ve ödeme tarihleri
- 4857 ve 5510 kapsamındaki bildirim ve prim kayıtları
- Yol, yemek, ikramiye gibi düzenli yan ödemeleri gösteren belgeler
- Çalışma süresini ortaya koyan puantaj, giriş-çıkış ve mesai kayıtları
- Aynı işyerinde çalışmış tanıkların kimlik ve iletişim bilgileri
İki Talebin Birbirini Etkilemesi
İşe iade davası kazanıldığında işçinin işe başlatılmaması hâlinde doğacak sonuçlar ile kıdem-ihbar talepleri arasında bağ vardır. Bu nedenle alacak kalemlerinin hangi sırayla ve hangi aşamada ileri sürüleceği baştan belirlenmelidir. İş sağlığı ve güvenliği kaynaklı bir fesih iddiası varsa 6331 kapsamındaki kayıtlar da aynı dosyada değerlendirilir.
Delil Eksikliğinin Süreye Dönüşmesi
Belge toplamayı dava dilekçesinden sonraya bırakmak, çoğu dosyada süre kaybı olarak geri döner. İşyerinden ayrılırken alınabilecek belgelerin sonradan temini güçleşir; tanıkların işyeriyle bağı zamanla kopar. Fesihten hemen sonra bir belge listesi çıkarmak, ilerideki her adımı hafifletir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; fesih türü, çalışılan işyerinin ölçeği ve sözleşme hükümleri sonucu değiştirebilir. Kendi dosyanız için bireysel değerlendirme almanız gerekir.