İş ilişkisinden doğan alacaklarda 4857 sayılı Kanun maddi çerçeveyi, 7036 sayılı Kanun yargılama ve arabuluculuk usulünü, 5510 sayılı Kanun sigortalılık boyutunu, 6331 sayılı Kanun ise iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini belirler. Bu rehber, alacak kalemlerinin ispatına ve başvuru sırasının zaman planına odaklanır; çünkü bu dosyalarda sonucu belirleyen şey çoğu zaman hakkın varlığı değil, ispatının mümkün olup olmadığıdır.
Önce Alacak Haritası Çıkarılır
Kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile ödenmeyen ücret farklı ispat kurallarına ve farklı zamanaşımı rejimlerine tabidir. Hepsini tek bir talep gibi ele almak, arabuluculuk aşamasında eksik kalem bırakılmasına yol açar. Bu nedenle önce iş ilişkisinin başlangıç ve bitiş tarihleri, ücretin miktarı ve ödeme biçimi netleştirilir; ardından her kalem ayrı satır olarak hesaplanır.
İspatın Ana Kaynakları
- Bordrolar ve bordrolardaki imza ile ihtirazi kayıt durumu
- Banka hesap hareketleri ve ücretin bankaya yatan kısmı ile elden ödenen kısmın ayrımı
- Giriş çıkış kayıtları, kartlı geçiş verileri, vardiya çizelgeleri
- Kurum kayıtları ve sigortalı hizmet dökümü
- Yazışmalar, görev talimatları ve iş programı kayıtları
Tanık Beyanının Sınırlarını Bilmek
Fazla çalışma iddiasında tanık beyanı önemli bir kaynaktır; ancak tanığın çalışma dönemi, iddia edilen dönemle örtüşmüyorsa değeri sınırlı kalır. Bordroda fazla çalışma tahakkuku bulunan aylar bakımından ise yazılı delil aranan bir tartışma doğar. Bu nedenle tanık listesi hazırlanırken her tanığın hangi dönemi ve hangi vakıayı ispat edeceği baştan belirlenmelidir. Beyanların birbiriyle çelişmesi, dosyanın tamamına gölge düşürür.
Sıralama ve Zaman Planı
- İş ilişkisinin sona erme biçimi ve tarihi belgelenir.
- Alacak kalemleri hesaplanır ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak talep kurulur.
- Dava şartı olan arabuluculuk başvurusu, tüm kalemleri kapsayacak biçimde yapılır.
- Son tutanak alınır ve içeriği talep kalemleri yönünden kontrol edilir.
- Zamanaşımı süreleri kalem bazında izlenir; dava dilekçesi bu takvime göre hazırlanır.
Son Not
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Fesih biçimi, çalışma düzeni ve işyeri kayıtlarının durumu sonucu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde dosyanızın bir hukukçuyla değerlendirilmesi yararınıza olacaktır.