İşyerinde psikolojik tacize dayalı talepler, tek bir olaya değil bir davranış örüntüsüne dayanır. Bu da ispatı zorlaştırır; çünkü tek başına bakıldığında olağan görünen davranışların bir arada ve süreklilik içinde değerlendirilmesi gerekir. 4857 sayılı Kanun kapsamındaki fesih hakları, 7036 sayılı Kanunun getirdiği arabuluculuk şartı, 5510 kapsamındaki sosyal güvenlik boyutu ve 6331 sayılı Kanunun işverene yüklediği koruma yükümlülüğü aynı olayda birlikte gündeme gelebilir.
Mobbingde İspat Neden Zordur
Davranışların çoğu tanıksız ve kayıtsız gerçekleşir; tanıklar ise genellikle aynı işyerinde çalışmaya devam eder. Bu nedenle ispat, tek bir güçlü belgeye değil, birbirini destekleyen küçük verilerin toplamına dayanır. Görev tanımının aniden daraltılması, izin taleplerinin sürekli reddi, performans değerlendirmesindeki ani düşüş, yazışmalardan çıkarılma ve fiziki çalışma alanının değiştirilmesi gibi olgular tarihleriyle birlikte kaydedildiğinde anlam kazanır.
Kayıt Tutmanın Doğru Biçimi
- Her olay için tarih, saat, yer, kimlerin bulunduğu ve ne olduğu aynı gün not edilmelidir
- Kurumsal e-posta yazışmalarının konu ve tarih bilgisiyle birlikte saklanması
- İzin, rapor ve görev değişikliği belgelerinin kronolojik olarak dizilmesi
- Sağlık kuruluşuna başvurulmuşsa tarihli kayıtların dosyaya eklenmesi
- İşverene yapılan yazılı bildirim ve şikâyetlerin kayıt altına alınması
Süre Baskısı: Fesih ve Başvuru Takvimi
Haklı nedenle fesih hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde kullanılmalıdır; bu süre geçtikten sonra yapılan fesih, haklılık iddiasını zayıflatır. Feshin geçersizliği ileri sürülecekse, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Süreklilik gösteren davranışlarda sürenin ne zaman başladığı tartışmalı olabileceğinden, son olayın tarihinin belgelenmesi önem taşır.
Arabuluculuk Aşamasının Delil Değeri
Arabuluculuk tutanağı, sürecin işletildiğini göstermesi bakımından dava şartı yönünden gereklidir. Tutanakta talep konularının açıkça yazılması, sonraki aşamada hangi alacakların görüşmeye konu edildiği tartışmasını önler. Görüşmede yapılan beyanların gizliliği ise ayrı bir kural olup, tutanağa yazılanlarla sınırlı bir değerlendirme yapılır.
İşverenin Koruma Yükümlülüğü
İşyerinde çalışanın psikolojik bütünlüğünü koruma yükümlülüğü, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının da konusudur. Bu nedenle işverene yapılmış yazılı bir bildirime rağmen hiçbir önlem alınmamışsa, bu hareketsizlik başlı başına bir delil hâline gelir. Bildirimin yapıldığını gösteren kayıt bulunmuyorsa, iddianın en güçlü dayanağı kaybedilmiş olur.
Bu yazı genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır; işyeri koşulları ve fesih biçimi sonucu doğrudan etkileyebileceğinden, adım atmadan önce bir avukatla görüşülmesi yerinde olur.