Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında dosyanın kaderi çoğu zaman iki noktada belirlenir: Kuruma başvurunun yapılıp yapılmadığı ve tebliğden sonraki sürenin korunup korunmadığı. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde bu rehber, bir aylık süre baskısı altında hizmet tespiti ve benzeri taleplerin nasıl ispatlanacağını ele alır.
Kuruma Başvuru Bir Formalite Değil
Kuruma karşı açılacak davalarda önce Kuruma başvurulması aranır; bu adım atlandığında dosya esasa girilmeden sonuçlanabilir. Başvurunun yapıldığını gösteren evrak kayıt numarası veya gönderim belgesi, dava dilekçesinin ilk ekidir. Kurumun verdiği cevabın tebliğ tarihinden itibaren işleyen bir aylık süre ise takvimde tek bir gün olarak değil, en az bir hafta öncesinden hatırlatmalı bir kontrol noktası olarak tutulmalıdır.
Hizmet Tespitinde Delil Sıralaması
Bu davalarda ispat, kayıt dışı çalışmanın niteliği gereği kademeli ilerler:
- Resmî kayıtlar: işyeri sicil bilgileri, varsa kısmi bildirimler, vergi kayıtları.
- İşverenden gelen belgeler: bordro, ücret ödeme kaydı, giriş çıkış kayıtları.
- Üçüncü kişilerde bulunan izler: banka hesabına yatan ücret, servis listeleri, yemek kartı kayıtları.
- Tanık anlatımı: özellikle aynı dönemde komşu işyerlerinde çalışmış ve kayıtları bulunan kişiler.
Tanık, bu sıralamanın sonunda gelir; başında değil. Yalnızca tanığa dayanan tespit talepleri, kayıtla desteklenmediğinde çoğu kez zayıf kalır.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Dosyalarında Farklı Bir Refleks
Olayın hemen ardından tutulan tutanaklar, kaza bildirimi, hastane kayıtları ve iş güvenliği belgeleri sonradan üretilemez. İşyerindeki risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, kusur dağılımı tartışmasının merkezinde yer alır. Bu belgelerin dosyaya erken celbi talep edilmezse, zamanla ulaşılamaz hâle gelebilir.
Süre Kaçarsa Ne Olur
Bir aylık sürenin kaçırılması, hakkın esasını her zaman ortadan kaldırmaz; ancak Kurum işlemi kesinleştiğinde dosyanın yeniden açılması için yeni bir başvuru ve çoğu kez yeni bir olgu gerekir. Bu nedenle cevap yazısı elinize geçtiğinde ilk yapılacak iş, zarfın ve tebliğ tarihinin saklanmasıdır.
Buradaki bilgiler geneldir. Çalışmanın dönemi, işyerinin durumu ve talebin türü izlenecek yolu değiştirdiğinden, süre başlamadan bir hukukçuya danışmanız yararınıza olur.