Sosyal güvenlik uyuşmazlıklarının önemli bir bölümü, taraflar arasındaki hukuki tartışmadan değil, geçmişte kayıt altına alınmamış bir çalışma ilişkisinden doğar. 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde yürüyen bu dosyalarda başarıyı belirleyen unsur, iddianın gücü değil ispat araçlarının niteliğidir.
Kurum Kayıtları Dosyanın Omurgasıdır
Hizmet tespiti ve prim gün sayısına ilişkin taleplerde ilk iş, kurum kayıtlarının tam dökümünü almaktır. İşyeri sicil bilgileri, işe giriş ve çıkış bildirgeleri, aylık bildirimler ve varsa denetim raporları, iddianın hangi noktada kayıtla çeliştiğini gösterir. Bu döküm alınmadan yazılan dilekçeler genellikle eksik dönem belirtir ve yargılama sırasında düzeltme ihtiyacı doğar.
Tanık Delilinin Sınırları
Tanık, bu dosyalarda önemlidir ancak tek başına yeterli görülmeyebilir. Uygulamada güçlü kabul edilen tanık, aynı dönemde aynı işyerinde kayıtlı olarak çalışmış kişidir. Bu nedenle tanık listesi hazırlanırken şu ölçütler gözetilmelidir:
- Tanığın çalıştığı dönemin, tespit istenen dönemle örtüşmesi
- Tanığın kendi sigortalılığının kurum kaydıyla doğrulanabilmesi
- Komşu işyeri çalışanlarının ayrı bir grup olarak değerlendirilmesi
- Her tanık için hangi vakıanın ispatlanmak istendiğinin ayrı yazılması
Yazılı Delili Yeniden Üretmek
Kayıt dışı çalışmada belge yok sayılmamalıdır; çoğu zaman dolaylı yazılı deliller mevcuttur. Banka hesabına yatan düzenli ödemeler, işyeri kimlik kartı, servis veya yemek listeleri, vardiya çizelgeleri, iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, çalışma ilişkisinin varlığını destekler. Bu belgeler üçüncü kişilerde bulunuyorsa, celp talebi dilekçe aşamasında yazılmalıdır; delil aşamasına bırakıldığında kayıtların saklama süresi dolabilir.
Süre ve Usul Sıralaması
- Talebin türü belirlenir: hizmet tespiti mi, kurum işlemine itiraz mı, iş kazası kaynaklı talep mi.
- Türe göre dava şartı niteliğindeki ön aşamaların gerekip gerekmediği kontrol edilir.
- Kurum kayıtlarının dökümü alınır ve iddia edilen dönemle karşılaştırmalı tablo çıkarılır.
- Hak düşürücü süre bakımından en riskli dönem tespit edilir ve talep buna göre önceliklendirilir.
- Bilirkişi incelemesi gerektiren hesaplamalar için gerekli belgeler önceden tamamlanır.
Kapanış
Sosyal güvenlik dosyalarında sürelerin niteliği talebe göre değişir ve bazı hakların yeniden kazanılması mümkün olmaz. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; çalışma geçmişinize ilişkin belgelerle birlikte, dava açılmadan önce ayrıntılı bir değerlendirme yapılması yerinde olur.