İşe iade talebinde iki ayrı hat aynı anda ilerler: kısa ve kesin süreler ile geçerli sebebin ispatı. Süre kaçırıldığında ispat gücünün bir önemi kalmaz; süre tutulsa bile ispat düzeni kurulmadığında sonuç alınamaz. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar çerçevesinde bu iki hattın birlikte planlanması gerekir.
Takvimi Belirleyen İki Tarih
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculuk anlaşmama ile sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir. Bu iki tarih dosyanın en başında yazılı hâle getirilmeli ve fesih bildiriminin fiilen ne zaman tebliğ edildiği belgeyle sabitlenmelidir. Sözlü fesih hâllerinde tarihin ispatı ayrı bir sorun oluşturur ve tanık beyanı ile işyeri kayıtları önem kazanır.
İspat Yükünün Dağılımı
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir. Ancak işçi, feshin ileri sürülenden başka bir sebebe dayandığını iddia ederse bu iddiayı ispat etmesi beklenir. Uygulamada dosyaların çoğu bu ikinci noktada düğümlenir.
- İşveren yönünden: fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli olması, savunma alınması, tutanakların tarih ve imza yönünden tutarlı olması beklenir.
- İşçi yönünden: performans değerlendirmeleri, prim ve zam kayıtları, yazışmalar ve aynı dönemde işe alınan yeni personele ilişkin veriler önem taşır.
- Her iki taraf yönünden: işyerindeki çalışan sayısı ve işçinin kıdemi, davanın kapsamını belirlediğinden sigorta kayıtlarıyla ortaya konur.
Delil Eksikliğinin Tipik Görünümleri
- Fesih sebebi olarak gösterilen olaya ilişkin tutanağın olay tarihinden çok sonra düzenlenmiş olması.
- Savunma istem yazısının somut isnadı içermemesi, dolayısıyla savunmanın gerçekten alınmış sayılmaması.
- Performans düşüklüğü iddiasının ölçülebilir bir veriye değil, genel değerlendirmeye dayandırılması.
- İşçinin elinde işyerine ait hiçbir yazışma veya belge bulunmaması; bu durumda delil listesinde işverenden celbi talep edilecek kayıtların açıkça sayılması gerekir.
Sonuçların Parasal Yansıması
İşe iade kararının ardından işçinin süresi içinde işverene başvurması gerekir. Bu başvuru yapılmadığında fesih geçerli hâle gelir ve kararın sağladığı korumadan yararlanılamaz. Bu nedenle karar sonrası takvim, dava öncesi takvim kadar dikkatle izlenmelidir.
Genel Not
Bu yazı bilgilendirme amacı taşır ve her fesih olayına doğrudan uyarlanamaz. İşyerinin yapısı, feshin gerekçesi ve işçinin konumu sonucu değiştirdiğinden, fesih bildirimi eline ulaşan tarafın gecikmeden hukuki görüş alması önerilir.