Kıdem tazminatı hesabı bir aritmetik işlemden ibaret görünse de, hesabın dayandığı hizmet süresi ve ücret verisi tartışmalıysa sonuç tümüyle değişir. SGK uyuşmazlıkları ile iş alacakları bu noktada kesişir: prim günleri ve bildirilen kazanç doğru değilse, kıdem hesabı da doğru çıkmaz. Bu rehber 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar çerçevesinde iki süreci birlikte planlamayı ele alır.
İki Ayrı Yol, İki Ayrı Usul
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık hizmet tespiti gibi Kurumun taraf olduğu uyuşmazlıklar farklı bir usule tabidir ve aynı dilekçede birleştirilmeleri usul sorunları doğurabilir. Talepler en baştan ayrıştırılmalı, hangisinin hangi mercide ve hangi sırayla ileri sürüleceği belirlenmelidir.
Hesabın Dayandığı Veriyi Doğrulamak
Hesap yapılmadan önce şu kayıtlar temin edilmelidir:
- Sigortalı hizmet dökümü ve prime esas kazanç bilgileri
- Bordrolar, banka ödeme kayıtları ve varsa elden ödemeye ilişkin deliller
- İşe giriş ve çıkış bildirgeleri ile çıkış kodları
- Fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil çalışmalarına ilişkin kayıtlar
- İşyeri sicil bilgileri ve alt işveren ilişkisini gösteren sözleşmeler
Bildirilen kazanç ile fiilen ödenen ücret farklıysa, kıdem hesabında giydirilmiş ücretin tespiti ayrı bir ispat sorunu hâline gelir. Yol, yemek ve ikramiye gibi kalemler belgeyle gösterilmediğinde hesaba dâhil edilmeyebilir.
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süre Ayrımı
Kıdem ve ihbar tazminatı gibi kalemler zamanaşımına tabidir; hizmet tespiti taleplerinde ise kanunda öngörülen hak düşürücü süre söz konusu olabilir ve bu süre, zamanaşımından farklı olarak yenilenmez. Feshin geçersizliği iddiasında ise çok daha kısa süreler işler. Bu üç kategorinin tek takvimde ayrı satırlar hâlinde tutulması gerekir.
Fesih Anını Belgelemek
Hesabın tamamı fesih tarihine ve fesih sebebine bağlıdır. İstifa dilekçesi, ihtarname, tutanak ve yazışmalar bu nedenle sonradan değil, fesih anında düzenlenmelidir. İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin ihlaline dayanan haklı fesihlerde, ihlali gösteren kayıtların fesihten önce toplanmış olması ispat açısından belirleyicidir.
Adım Sırası
- Hizmet dökümü ile bordrolar karşılaştırılır ve farklar listelenir.
- Fesih tarihi ve sebebi belgeye bağlanır.
- Zorunlu arabuluculuk süreci tamamlanır, tutanak saklanır.
- Talep kalemleri ayrı ayrı hesaplanarak dilekçeye yazılır.
- Kurum aleyhine açılacak dava varsa ayrı dosya olarak planlanır.
Her çalışma ilişkisi kendi kayıtlarıyla değerlendirilir ve tek tip hesap yöntemi doğru sonuç vermez. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hak kaybı riski taşıyan süreler bakımından dosyanızın incelenmesi önerilir.