Mobbing iddiaları, çalışma hayatının en zor ispatlanan uyuşmazlıklarındandır; çünkü zarar tek bir olayda değil, sistemli biçimde tekrarlanan davranışlarda birikir. Buna bir de dar süreler eklendiğinde, haklı bir çalışan usul nedeniyle sonuç alamayabilir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemeler bu dosyalarda birlikte devreye girer.
Hangi Talep Hangi Süreye Tabidir
Mobbing dosyasında talepler tek bir süreye bağlı değildir. İş sözleşmesi feshedilmiş ve işe iade isteniyorsa, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir; bu süre hak düşürücü niteliktedir. Buna karşılık manevi tazminat ve işçilik alacakları farklı zamanaşımı rejimlerine tabidir. Aynı dosyada her talebin kendi takvimi olduğunu baştan görmek, en kritik planlama adımıdır.
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Harcamamak
7036 sayılı Kanun kapsamında birçok işçi alacağı için arabuluculuk dava şartıdır. Son tutanağın düzenlenmesinden sonra dava açmak için tanınan süre kısadır ve tutanağa yazılan ifadeler sonraki aşamada dosyaya yansır. Talepler tutanakta muğlak bırakılırsa, mahkeme aşamasında kapsam tartışması doğar. Bu nedenle başvuru formundaki talep kalemleri, dava dilekçesindeki başlıklarla aynı isimlendirmeyle yazılmalıdır.
Delil Eksikliği: Mobbingin Asıl Kırılma Noktası
Mobbing iddiasında tek bir belge nadiren yeterli olur; aranan şey süreklilik ve sistematiklik gösteren bir bütündür. Süre içinde toparlanması gereken kayıtlar şunlardır:
- Tarih sırasına dizilmiş yazışmalar, görev değişikliği bildirimleri ve savunma istemleri
- Aynı dönemde benzer muameleye maruz kalan çalışanların bilgisi
- Sağlık kuruluşlarına yapılan başvurular ve rapor kayıtları
- 6331 kapsamında işverene yapılan bildirimler ile iş sağlığı birimine iletilen şikâyetler
- Görev tanımının fiilen daraltıldığını gösteren organizasyon belgeleri
İşverenin Yükümlülüğünü Dosyaya Taşımak
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı işverene çalışanı gözetme ve riskleri değerlendirme yükümlülüğü yükler. Psikososyal risklerin hiç ele alınmamış olması, iddiayı destekleyen bağımsız bir unsur oluşturur. Çalışanın işverene yaptığı yazılı bildirimin cevapsız kalması da bu çerçevede değerlendirilir; bu yüzden şikâyetin kayda geçirilmiş olması, içeriğinden bazen daha önemlidir.
Bir Aylık Pencere İçin Kontrol Sırası
- Fesih varsa bildirim tarihini belirleyin ve arabuluculuk başvurusu için son günü işaretleyin.
- Talepleri işe iade, tazminat ve alacak başlıkları altında ayrıştırın.
- Belgeleri kronolojik dizin hâlinde numaralandırın; her belgenin hangi iddiayı desteklediğini yazın.
- Tanık listesini, olayın hangi anına tanık olduklarını gösterecek biçimde hazırlayın.
- SGK kayıtlarındaki çıkış kodunu ve bildirimleri kontrol edin.
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar; her mobbing dosyası kendi olay örgüsüne göre değerlendirilir. Süreler kısa işlediğinden, fesih ya da ağırlaşan bir çalışma ortamı söz konusuysa gecikmeden hukuki destek almak faydalı olacaktır.