İş güvencesi kapsamındaki bir fesihte hak arayışı doğrudan mahkemeyle başlamaz. 7036 uyarınca işe iade talebi bakımından arabuluculuk dava şartıdır ve bu aşamanın süresi kaçırıldığında talep, esası tartışılmadan usulden reddedilir. Aşağıdaki plan, fesih bildiriminden dava dilekçesine uzanan zinciri adım adım kurar.
Fesih Bildiriminin Tebliği ve İlk Süre
Takvimin başlangıcı, fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihtir. Kanun, arabulucuya başvuru için bu tarihten itibaren işleyen bir aylık süre öngörür. Bildirimin elden mi tebligatla mı yapıldığı, tarih tartışmasında belirleyici olduğundan, işçi tarafında zarf ve imza kayıtları, işveren tarafında ise bildirimin usulüne uygun yapıldığını gösteren evrak saklanmalıdır.
Arabuluculuk Aşamasında Hazırlık
- Fesih gerekçesinin işveren tarafından yazılı olarak ortaya konulup konulmadığının tespiti
- 4857 kapsamında geçerli sebep ile haklı sebep ayrımının baştan yapılması
- Kıdem, ihbar ve diğer alacaklar için hesap tablosunun hazır bulundurulması
- İşyerinde çalışan sayısı ve kıdem koşulu gibi güvence şartlarının belgelenmesi
- Anlaşma hâlinde işe başlatmama tazminatının ve boşta geçen süre alacağının nasıl yazılacağının kararlaştırılması
Son Tutanaktan Dava Dilekçesine
Anlaşmama ile sonuçlanan görüşmenin son tutanağı, dava takvimini başlatan belgedir. Bu tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylı örneğinin dilekçeye eklenmesi bir usul zorunluluğudur ve pratikte en sık atlanan eksiklerden biridir.
Delil Eksikliğinin Fesih Dosyalarındaki Etkisi
- Performansa dayalı fesihlerde ölçüm kayıtları ve savunma yazıları toplanır.
- Devamsızlık iddiasında giriş çıkış kayıtları ve puantaj tabloları istenir.
- Ekonomik gerekçeli fesihlerde işletme kayıtları ile 5510 kapsamındaki bildirimler karşılaştırılır.
- İş sağlığı ve güvenliği tartışması varsa 6331 çerçevesindeki eğitim ve tutanak kayıtları eklenir.
- Tanık beyanı, yalnızca belgeyle desteklenebilen vakıalar için planlanır.
Karşı Tarafın Takvimi
İşveren açısından da plan gereklidir. Arabuluculuk sürecine katılmamanın usul sonuçları, savunmanın hangi belgelerle kurulacağı ve olası işe başlatma kararının uygulanma takvimi baştan değerlendirilmelidir. Böylece süreç, ödeme yükümlülüğünün öngörülemez hâle geldiği bir noktaya taşınmaz.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Fesih türü ve işyerinin yapısı sonucu etkileyebileceğinden, süre işlemeye başladıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme alınması önerilir.