İşçilik alacaklarında dava şartı arabuluculuk yerleşik bir uygulama hâline geldiği için, iş kazasından doğan tazminat taleplerinde de aynı zorunluluğun bulunduğu sanılabilir. Oysa 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu bu konuda açık bir istisna getirir. Bu ayrımı bilmemek, hem gereksiz zaman kaybına hem de delil toplama takviminin kaymasına yol açar.
İş Kazası Tazminatı Dava Şartı Arabuluculuğun Dışındadır
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlarla ilgili rücu davaları, dava şartı olarak arabuluculuğun kapsamı dışında bırakılmıştır. Yani bu talepler için arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılabilir. Buna karşılık aynı işçinin kıdem, ihbar, fazla mesai gibi alacakları dava şartı arabuluculuğa tabidir. Aynı dosyada iki farklı usul yolunun bulunması, taleplerin baştan ayrıştırılmasını zorunlu kılar.
Hangi Talep Hangi Yola Gider?
- Doğrudan dava: iş kazasına dayalı maddi–manevi tazminat, destekten yoksun kalma tazminatı
- Önce arabuluculuk: ücret, fazla çalışma, yıllık izin, kıdem ve ihbar tazminatı
- İdari süreç: 5510 kapsamında SGK bildirimi, kurum incelemesi ve gelir bağlanması
- Ceza soruşturması: 6331 ve TCK kapsamındaki sorumluluk; ceza dosyası tazminat davasında güçlü delil kaynağıdır
Kaza Anından İtibaren Delil Takvimi
- Kazanın işverence SGK’ya bildirimi ve iş yeri kaza tutanağının içeriği kontrol edilir.
- Kolluk ve iş müfettişi tutanakları, olay yeri fotoğrafları ve kamera kayıtları talep edilir; kayıtların silinme süresi kısa olduğundan bu adım öne alınır.
- Risk değerlendirmesi, iş güvenliği eğitim kayıtları ve KKD zimmet belgeleri istenir.
- Tanık listesi, vardiya çizelgesiyle karşılaştırılarak hazırlanır.
Kusur ve Maluliyet Raporlarının Zamanlaması
Tazminat hesabının iki temel girdisi kusur dağılımı ve sürekli iş göremezlik oranıdır. Bu raporlar tamamlanmadan tazminat kalemleri kesin rakama bağlanamaz. Bu nedenle davanın belirsiz alacak veya kısmi dava olarak açılıp açılmayacağı, rapor takvimiyle birlikte kararlaştırılmalıdır. Tedavi süreci devam ediyorsa maluliyetin kalıcı hâle gelmesi beklenmeli, ancak bu bekleme zamanaşımı riskini doğuracak kadar uzatılmamalıdır.
Zamanaşımı ve Bekletici Mesele
İş kazasından doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı, fiilin aynı zamanda suç oluşturması hâlinde uzayabilir. Ayrıca ceza yargılaması, hukuk mahkemesince bekletici mesele yapılabilir. Bu iki ihtimal, dosya planında baştan öngörülmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme niteliğindedir. Kaza tutanağının içeriği ve maluliyet durumu her dosyada farklı sonuç doğurur; sürecinizi bir avukatla birlikte planlamanız yararınıza olacaktır.