İşçilik alacakları içinde en çok tartışılan kalem fazla mesaidir. Çalışanın fiilen mesai yaptığı çoğu zaman çevresince bilinir; ancak yargılamada bilinmek yeterli değildir, gösterilebilmek gerekir. Bu nedenle fazla mesai talebi, iş ilişkisi sürerken başlayan bir kayıt disipliniyle kazanılır.
İspat Yükü Nasıl Dağılır
4857 sayılı Kanun kapsamındaki fazla çalışma iddiasını kural olarak işçi ispatlar. Buna karşılık işyerinde giriş-çıkış sistemi, puantaj veya vardiya çizelgesi tutuluyorsa, bu kayıtların sunulması işverenden beklenir. İşveren kayıtları sunmuyor ya da kayıtların gerçeği yansıtmadığı ortaya çıkıyorsa, işçinin diğer delilleri daha güçlü biçimde değerlendirilir.
Yazılı Kayıt Varsa Önceliklidir
- Turnike, kartlı geçiş ve parmak izi sistemine ait giriş-çıkış dökümleri
- Vardiya ve nöbet çizelgeleri
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtlarındaki gönderim saatleri
- Servis kullanım listeleri, araç takip ve şantiye giriş kayıtları
- Mesai saatleri dışında yapılan işlere ilişkin iş emri ve teslim tutanakları
Bordrodaki İhtirazi Kayıt
Ücret bordrosunda fazla mesai tahakkuku görünüyor ve bordro imzalanmışsa, o döneme ilişkin talep önemli ölçüde zayıflar. Bu nedenle eksik hesaplandığı düşünülen dönemlerde bordronun ihtirazi kayıt konularak imzalanması ya da imzalanmadan itiraz edilmesi belirleyici olur. Ödeme banka üzerinden yapılmışsa, dekont açıklamalarındaki kalemlerin bordroyla karşılaştırılması da gerekir.
Tanık Deliline Dayanırken
Yazılı kayıt bulunmayan dosyalarda tanık anlatımı öne çıkar. Burada dikkat edilmesi gereken, tanığın işçiyle aynı dönemde ve aynı birimde çalışmış olması ve mesai düzenini fiilen görebilecek konumda bulunmasıdır. Çalışma dönemi örtüşmeyen tanıkların anlatımı sınırlı değer taşır. Aynı işverene karşı kendi davası bulunan tanıkların beyanları da ayrıca değerlendirilir.
Arabuluculuk Aşamasında Hesap Hazırlığı
7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. Bu görüşmeye hazırlıksız gidilmesi en sık yapılan hatadır. Çalışılan dönem, haftalık çalışma düzeni, ara dinlenme süreleri ve varsa tatil çalışmaları bir tabloya dökülmeden yapılan pazarlık, gerçek alacağın çok altında bir mutabakatla sonuçlanabilir. Uzun süreli ve düzenli fazla çalışma iddialarında hesaplamada takdiri bir indirim uygulanabileceği de baştan öngörülmelidir.
Sigorta ve İş Sağlığı Kayıtları
5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet dökümü, çalışma süresinin başlangıç ve bitişini gösterir; 6331 sayılı Kanun kapsamında tutulan eğitim, risk değerlendirmesi ve işe giriş kayıtları ise fiilen hangi birimde çalışıldığını destekler. Bu belgeler doğrudan fazla mesaiyi kanıtlamasa da anlatımın tutarlılığını güçlendirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; işin niteliği ve çalışma düzeni sonucu değiştirebilir. Talebinizi belirlemeden önce hesap ve delil planını bir hukukçuyla birlikte kurmanız faydalı olur.