Sosyal güvenlik uyuşmazlıkları, iş hukukunun diğer alanlarından farklı olarak idari bir başvuru zinciriyle iç içe ilerler. Hizmet tespiti, prim gün sayısının eksik bildirilmesi, işe giriş bildirgesinin hiç verilmemesi ya da işyeri tescilindeki hata gibi SGK uyuşmazlıkları bakımından yapılan en büyük hata, süreleri tek bir takvimde izlememektir. Bu rehber 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesişiminde bir aylık süre disiplinini ve delil hazırlığını ele alır.
Hangi Talep Hangi Kanala Gider?
Öncelikle uyuşmazlığın muhatabı ayrıştırılmalıdır. İşçilik alacakları işverene karşı ileri sürülür ve kural olarak dava açılmadan önce arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık Kurum işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda önce Kuruma başvurulması gerekir; hizmet tespiti gibi talepler ise iş mahkemesinde görülür ve Kurum davada yer alır. Bu ayrım yapılmadan açılan davalar usulden reddedilebilir.
Süre Takvimi Nasıl Kurulur?
- Fesih, tebliğ veya işlemin öğrenildiği tarih belge üzerinden sabitlenir.
- Feshe bağlı taleplerde kanunda öngörülen bir aylık başvuru süresi ilk satıra yazılır.
- Arabuluculuk süreci başlatılır; son tutanağın tarihi ve içeriği dava süresini doğrudan etkiler.
- Kuruma yapılan başvurunun kayıt tarihi ve cevabın tebliğ tarihi ayrı ayrı işlenir.
- Her satır için son gün değil, son günden birkaç gün önceye kontrol noktası konur.
Delil Eksikliği: En Sık Görülen Boşluklar
- Hizmet tespiti talebinde komşu işyeri tanıklarının belirlenmemesi
- İşyeri kayıtlarının celbi talebinin dilekçede hiç yazılmaması
- Vergi dairesi, meslek odası ve belediye kayıtlarının atlanması
- Banka hesap hareketlerinin sadece bir dönem için istenmesi
- SGK hizmet dökümünün güncel değil, eski bir tarihli örneğinin sunulması
Hizmet tespitinde ispat, tek bir belgeyle değil birbirini destekleyen kayıtlar bütünüyle sağlanır. Tanık anlatımı tek başına kaldığında sonuç alınması güçleşir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Boyutu
Uyuşmazlık bir iş kazası veya meslek hastalığına dayanıyorsa, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım tutanakları dosyanın merkezine yerleşir. Kurumun yürüttüğü soruşturma ile ceza soruşturması dosyalarının birlikte izlenmesi, birinde ortaya çıkan tespitin diğerinde kullanılabilmesini sağlar.
Son Hatırlatma
Bu açıklamalar genel bilgi amaçlıdır ve her dosyanın kendine özgü tarihleri vardır. Başvuru yolunu ve süreyi belirlemeden önce belgelerin bir iş ve sosyal güvenlik hukuku uygulayıcısına gösterilmesi tavsiye edilir.